Atardamar Anevrizması Nedir?

Merhaba, size, atardamar anevrizması, diğer adıyla atardamar balonlaşması (arteryel anevrizma) konusundan bahsetmek ve bilgi vermek istiyorum. Atardamar anevrizması, konu itibari ile periferik damar cerrahisi ile ilgilenen, damar hastalıklarının hem tıbbi, hem de cerrahi tedavileri konusunda tecrübe sahibi olan damar cerrahisi branşının temel hastalıklarından birisidir. Ancak, ülkemiz şartlarında, farklı disiplinlerin tedavi alanları içerisinde bulunmakta ve tedavisi yapılmaktadır.

Atardamar anevrizmasının (atardamar balonlaşması) daha çok yerleşim gösterdiği yerleri göz önüne alarak, bu yazımda özellikle periferik anevrizmalardan (balonlaşmadan) bahsedeceğim.

1- Periferik atardamar anevrizması (balonlaşması) nedir?

Periferik atardamar anevrizması, periferik atardamar (arter) duvarında ortaya çıkan bir zayıflamaya bağlı olarak ortaya çıkan genişlemeye (balonlaşma) verilen isimdir. Atardamar anevrizmaları içerisinde önemli bir yer tutan periferik atardamar anevrizmaları, yerleşim bölgesi açısından özellikle diz bölgesi civarında (%70 oranında) ve ikinci sıklıkla da kasık – uyluk (iliofemoral bölge) bölgesinde (%20) gözlenmektedir.

Atardamar anevrizması

Ateroskleroz, atardamar anevrizması gelişiminde etkili olan bir faktördür.

Periferik atardamar anevrizmaları, sık olarak tek başlarına bulunmazlar. Bacak veya kasık bölgesinde yer aldıklarında; karın içerisinde veya başka bölgelerde de karşımıza çıkabilmektedirler.

2- Periferik atardamar anevrizmasının (balonlaşmasının) riski nedir?

Periferik atardamar anevrizması, atardamar duvarında bir balonlaşma sonucunda ortaya çıkan bir durum olması nedeniyle; aort damar anevrizmasında da olduğu gibi, rüptür (yırtılma, patlama) açısından risk altındadır. Ancak, bu durum aort anevrizmasında olduğu kadar yüksek değildir. Bunun en önemli nedeni, anevrizma çapının küçük olmasıdır.

Periferik atardamar anevrizması için en riskli durum; anevrizma (balonlaşma kesesinin) pıhtılaşması ve buradan, kan akımı yönünde, daha ileri pıhtı atmasıdır.

3- Periferik atardamar anevrizması, erkeklerde kadınlara oranla daha fazla gözlenmektedir

Periferik atardamar anevrizması (atardamar balonlaşması), ilginç olarak erkeklerde kadınlara oranla 20 kat daha fazla oranda gözlenmektedir. Sıklıkla, orta – ileri yaşlarda karşımıza çıkan bu durumun nedeni tam olarak anlaşılamamış olup, genetik değişikliklerin ön planda olduğu düşünülmektedir.

4- Periferik atardamar anevrizması (balonlaşması) kollarda daha az oranda gözlenir

Periferik atardamar anevrizması, kollarda bacaklara oranla daha az oranda gözlenir. Ancak, kol atardamarlarının çapı göz önüne alındığında, anevrizma (balonlaşma) ortaya çıktığında pıhtılaşma ve pıhtı atmasına bağlı iskemi veya gangren gelişim riski ise daha yüksektir. Bu açıdan değerlendirildiğinde, kollarda ortaya çıkan atardamar anevrizmasının yakın takip edilmesi gerekmektedir.

5- Periferik atardamar anevrizmasında ne tür yakınmalar gözlenir?

Periferik atardamar anevrizmasında (balonlaşması) sıklıkla ortaya çıkan kitle (balonlaşma) etkisine bağlı yakınmalar ortaya çıkar. Kitle etkisine bağlı olarak ilk ortaya çıkan yakınma genellikle ağrıdır. Ağrı iki nedene bağlı olur; birincisi kitlenin aniden büyümesine bağlı gerilme ağrısı, ikincisi ise kitlenin özellikle sinirsel yapılara bası yapmasına bağlı olarak ortaya çıkan ağrıdır.

Ağrının yanısıra, bazen balonlaşmış kesenin dışına kan sızması olabilir. Buna bağlı olarak, cilt altında kanama, morarma gözlenebilir.

Balonlaşmış olan atardamar kesesi içinde pıhtılaşma oluşursa buradan, seyrek olarak, ufak kan pıhtıları kan akımı yönünde daha ileri bölgelere doğru hareket eder, atardamarı bu noktalarda tam veya kısmen kapatabilir.

6- Periferik atardamar anevrizmasının tanısı nasıl konur?

Kol veya bacaklarda ortaya çıkan periferik atardamar anevrizması (balonlaşmasının) tanısı; çoğu zaman fizik muayene ile konulur. Ancak, tanının kesinleşmesi veya ayırıcı tanının yapılabilmesi açısından; atardamar (arteryel) doppler ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi anjiografisi (BT anjiografisi), manyetik rezonans anjiografisi (MR anjiografisi) veya konvansiyonel anjiografi yöntemleri kullanılmaktadır.

7- Periferik atardamar anevrizması (balonlaşması) tedavisinde hangi yöntemler kullanılmaktadır?

Periferik atardamar anevrizması eğer boyut olarak küçük ise; genellikle takip edilir. Ancak, giderek büyüyen veya bulgu veren anevrizma varlığında tedavi gerekliliği ortaya çıkar.

Periferik atardamar anevrizması (balonlaşması) tedavisinde günümüzde kullanılan yöntemlerin temelini minimal invaziv (endovasküler) yöntemler almaktadır. Ancak, seyrek olarak kompleks durumlarda klasik cerrahi girişim uygulanmaktadır.

Minimal invaziv yöntemlerin içerisinde, anevrizmayı içine alan stent greft yerleştirilmesi veya anevrizma kesesinin özel maddeler ile doldurularak, adeta yapıştırılması, bulunmaktadır.

Hangi tedavi yönteminin kullanılacağı, anjiografik değerlendirme sonrasında belirlenmektedir. Bazı olgularda, farklı yöntemler birlikte kullanılmaktadır.

Özellikli bir durum olarak, kol atardamar anevrizmalarında (balonlaşma) yüksek oranda pıhtı atması riskinden dolayı, endovasküler yöntemler yerine klasik cerrahi yöntem tercih edilmektedir. Bu aşamada, balonlaşmış bölge kesilir ve çıkarılır. Araya ise, hastanın kendi toplardamarı (yedek damar) veya sentetik greft konulur.

Periferik atardamar anevrizması (balonlaşması) aslında göz ardı edilmemesi gereken bir durumdur. Bu nedenle, erken tanı konulması hasta açısından önemlidir. Periferik atardamar anevrizması (balonlaşması) veya başka konular ile ilgili olarak, bana buradan kolaylıkla ulaşabilir ve yanıtını merakla beklediğiniz soruyu sorabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazıyı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

p.s.: Kapak görseli, www.freeimages.com adresinden alınmıştır.

Cevap Yaz