Çocuklarda Bacak Morarması ve 10 Nedeni

Çocuklarda Bacak Morarması

Merhaba. Son zamanlarda, gerek elektronik posta ve gerekse de hasta muayenelerim sırasında, sık sorulan bir sorunun yanıtını vermek istiyorum. Çocuklarda Bacak Morarması konumuz.

Çocuklarda Bacak Morarması ve Nedenleri

Çocukluğunuzu bir hatırlamaya çalışın, bir dakikalığına. Kim bilir, ne kadar hareketli idiniz? Neler yapardınız? Sağınız, solunuz nasıl morarırdı acaba?. Evet, bu morarmalardan biraz bahsetmek istiyorum. Anne ve babaların, endişe ettikleri, acaba ne yapmalıyım diye sordukları sorulara, bir nebze olsun yanıt verebilmeyi umuyorum.

Öncelikle, çocuklarda bacak morarması hangi durumlarda karşımıza çıkıyor, bacak morarması nedenleri;

1- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Çarpma ve Darbe

Çocukluk dönemimizin, en sık bacak morarma nedeni olarak karşımıza çıkan bir durumdur. Sıklıkla, diz altında bacakların ön ve yan yüzlerinde karşımıza çıkar. Seyrek olarak, bacaklarımızın kalça ile birleştiği yerlerde de görülür.

Sıklıkla, boyutları darbenin tipine bağlı olarak değişiklik gösterir. Genellikle, küçük bir ceviz kadardır. Bazen, cilt üzerinde darbeye bağlı abrazyon (soyulma) veya küçük kesilerde gözlenir. Genellikle, darbe ve tipine bağlı olarak dokunmakla ağrılıdır.

Yaklaşık olarak, 3 – 4 gün içerisinde, koyu mor olan renk, yeşilimsi açık renkli bir hal alır. 6 – 7 gün içerisinde, herhangi bir iz bırakmadan ortadan kaybolur.

drkiranhania / Pixabay

2- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Hemofili

Hemofili, kanama – pıhtılaşma bozukluğuna neden olan bir  hastalıktır. Eksik olan faktöre bağlı olarak, Hemofili A (Faktör 8 Eksikliği) veya Hemofili B (Faktör 9 Eksikliği) olarak adlandırılır. Genellikle, çocuklarda tanısı, kolaylıkla morarma, eklemlere (özellikle diz ve dirsek) olan kanama veya bir yerin kesilmesi veya diş çekimi sonrası durdurulamayan aşırı miktarda kanama nedeniyle 2 – 5 yaş öncesi konulur. Bu dönemde, tanısı konulamayan durumlarda; sadece bacaklarda değil, vücudun diğer bölgelerinde de basit travmalara bağlı olarak gelişen kanama ve morarmalara rastlanılır.

3- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: İdiyopatik Trombositopenik Purpura (ITP)

çocuklarda bacak morarmasıÇocuklarda bacak morarması nedeni olarak karşımıza çıkan bir diğer hastalık ise; İdiyopatik Trombositopenik Purpura veya diğer bilinen adı ile ITP’dir. İdiyopatik Trombositopenik Purpura, bağışıklık sistemini ilgilendiren, otoimmün bir hastalıktır. Basit olarak bu hastalıkta, kanın pıhtılaşmasında oldukça önemli bir görev alan kişinin kendi trombositlerine (diğer adıyla platelet) karşı vücud bir savaşa girer. Adeta, kendinden olana karşı olan bir savaştır bu. Bunun sonucunda da, kişinin trombosit (platelet) sayısında ciddi bir düşüş gözlenir. Son zamanlarda, bu hastalığın bazı viral enfeksiyonlardan sonra geliştiğine dair bulgular mevcuttur. Trombosit sayılarının ciddi oranda azalması sonucunda ise; çocukların özellikle kol ve bacaklarında geniş, büyük morarmalar ve vücudunda cilt altında mavi-mor küçük noktalar (peteşi) gözlenir.

4- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Trombositopeni

Trombositopeni, gerek çocuk ve gerekse yetişkinde, farklı nedenleri olabilen bir durumdur. Kan pıhtılaşmasını sağlayan ve trombosit adı verilen hücrelerin sayılarının azalması ile karşımıza çıkmaktadır. Çocukluk döneminde, bu duruma en sık;

  1. trombositlerin üretim aşamasındaki bozukluklar,
  2. trombositlerin hızlı ve aşırı derecede yıkılmaları,
  3. dalak gibi büyük organlarda dolaşımdan çekilerek, fazla miktarda birikmesi neden olabilmektedir.

5- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Lösemi

Çocukluk döneminde lösemi sık olarak karşımıza çıkabilmektedir. Kolay morarmaya ek olarak lösemili çocuklarda; kanama, ateş, kilo kaybı gözlenmektedir. Kan ve kemik iliği tahlilleri ile tanı konulabilmektedir.

6- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Von Willebrand Hastalığı

Genetik (kalıtım yolu geçen) bir hastalık olan Von Willebrand’da; çocuklarda kol veya bacaklarda kolay morarma, sık burun kanaması, kızlarda ergenliğin başlaması ile adet kanamalarının çok şiddetli ve aşırı miktarda olması, veya sünnet veya herhangi bir ameliyat sonrasında kolaylıkla durdurulamayan kanama görülmektedir. Bu durumlarda, ebeveynlerin uyanık olmaları gerekmektedir.

7- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Henoch-Schonlein Purpurası

Henoch-Schonlein purpurası; bağışıklık sistemini ilgilendiren hastalıklardan birisidir. Çocuklarda karşımıza, karın ağrısı, kanlı gaita (kaka), eklem bölgelerinde ağrı ve hassasiyet, çocukların kol, bacak ve kalçalarında tipik döküntü  ile çıkmaktadır.

Çocuklarda Bacak Morarması

https://pedclerk.bsd.uchicago.edu/page/henoch-schonlein-purpura adresinden alınmıştır.

8- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Vitamin Eksikliği

Kolay morarma ile ilgili olarak karşımıza çıkan vitamin eksikliği durumlarından sorumlu iki vitamin bulunmaktadır.

  1. K vitamini: Genellikle, koyu renkli sebze ve yapraklarında yer almaktadır. Çocukluk döneminde kullanılan antibiyotik tedavilerine bağlı olarak, bağırsakta K vitamini oluşumu kolaylıkla etkilenmektedir. Bu nedenle, antibiyotik kullanımında, K vitamini eksikliğinin de gelişebileceğini unutmamak gerekir.
  2. C vitamini: C vitamini, özellikle kollajen adı verilen dokular için oldukça önemli bir proteinin yapımında etkilidir. Eksikliğinde, damar duvarlarının yapısında bozulmalar ve buna bağlı kolay kanama veya morarmalar gözlenmektedir.

9- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Bazı İlaçlar

Yukarıda da bahsettiğim gibi, özellikle bağırsak içerisinde K vitamini oluşumunu sağlayan doğal mikroorganizmaların, hastalıklara bağlı olarak kullanılan antibiyotikler nedeniyle sayılarının azalması veya tamamen yok olmaları sonucunda yetersiz K vitamini ve kolay kanama karşımıza çıkar. Bu durumun dışında, bazı ilaçlar (örneğin epilepsi için kullanılan ilaçlar, aspirin, ve steroid yapıda olmayan anti-inflammatuar ilaçlar) sık olarak morarmaya neden olur.

10- Çocuklarda Bacak Morarması Nedeni Olarak: Çocuk Tacizi ve İstismarı

Çocuk tacizi, sadece bizim toplumsal yapımız içerisinde değil, tüm toplumlar içerisinde azımsanmayacak derecede karşımıza çıkmaktadır. Çocuk tacizi, çocuklara ait bacak morarmasının önemli nedenleri arasında yer almaktadır. Özellikle, yeni doğanlarda açıklanamayan morarma, ekimoz (ciltaltı kanamaları) ve hematom (doku veya kas içerisine kanama) durumlarında çocuk tacizi ve istismarından şüphelenilmelidir. Genellikle, morarmalar; morarmaların sıklıkla karşımıza çıktığı bölgelerde (diz, bacak) olmayıp daha çok kolların üst tarafı, eller, kulaklar, boyun ve kalça (popo) kısmında karşımıza çıkar. Bazı durumlarda morarmanın yanı sıra; ısırık, sigara yanığı, kemer izi gibi özel işaretleri de fark etmek mümkün olmaktadır.

Çocuklarda Bacak Morarması: Her Morarma Önemli Mi? Hangi Morarma Durumunda Uyanık Olmalıyım?

Çocuklarda bacak morarması sık olarak karşımıza çıkan bir durumdur. Ancak, ciddi, yaşamı tehdit eden hastalıkların bulunduğu morarma nedenleri ile basit morarmayı ayırt etmek oldukça önemlidir. Örneğin; diz veya alın bölgesinde özellikle düşme veya bir yerlere çarpma sonucunda ortaya çıkan morarmalar gibi.

Ancak, önemli sayılacak çocuklarda bacak morarması durumlarına dikkat çekmek isterim. Çocuklarda bacak morarması nedenleri arasında önemli durumlar;

  1. Örneğin; basit veya ufak bir darbeye sonucunda gelişmiş anormal veya ileri derecede morarma ve/veya kanama hali,
  2. Düşme veya çarpma olmaksızın ortaya çıkan (kendiliğinden) morarma,
  3. Herhangi bir nedenle oluşmuş olan morarmanın, beklenenden daha uzun sürmesi, kolay iyileşmemesi,
  4. Ailede başka kişi veya kişilerde de ortaya çıkan kolay morarma veya kanama durumlarının bulunması. Böyle durumlarda, Hemofili veya Von Willebrand gibi genetik geçişli hastalıklardan şüphelenilmelidir,
  5. Genellikle, uygun tedavi ve yeterli basıya rağmen 15 – 20 dakika dan fazla süren burun kanaması hali,
  6. Diş çekim veya işlemleri ile, ameliyatlardan sonra aşırı miktarda kanama gözlenmesi,
  7. Ergenlik döneminde, kızlarda adet kanamasının (menstrüel siklüs) başlaması ile aşırı miktarda kanama gözlenmesi.

Çocuklarda Bacak Morarması: Hangi Test veya Tahlilleri Yaptırmalıyım?

Çocuklarda bacak morarması durumunda çoğu zaman herhangi bir test veya tahlile gereksinim duyulmaz. Ancak, yukarıda da bahsettiğim gibi önemli bazı durumlarda, bazı test veya tahlillerin yapılması teşhisin konulması açısından oldukça faydalı olacaktır. Peki, nedir bu test veya tahliller? çocuklarda bacak morarması

Çocuklarda bacak morarması durumunda istenecek test veya tahliller;

  1. Tam Kan Sayımı: Tam kan sayımı, adından da anlaşılacağı gibi, kan içerisinde bulunan tüm hücrelerin miktarlarını basit olarak ortaya koyan bir testtir. Tam kan sayımı sayesinde, sadece kırmızı kan hücrelerinin değil, aynı zamanda beyaz kan hücreleri ile pıhtılaşmayı sağlayan trombosit (platelet) miktarları hakkında da fikir sahibi oluruz.
  2. Periferik Kan Yayması: Mikroskop altında, kanın incelenmesi yöntemidir. Bu sayede, kan hücrelerinin sayıları ve kaliteleri (fonksiyon becerileri) hakkında bilgi sahibi oluruz.
  3. PTZ/INR ve APTZ: Protrombin Zamanı/INR ve Aktive Edilmiş Parsiyel Tromboblastin Zamanı kanın pıhtılaşması hakkında oldukça detaylı bilgiler veren testlerdendir. Hemofili ve benzeri kanama – pıhtılaşma bozukluklarının ayırıcı teşhislerinde oldukça faydalıdır.
  4. Faktör 8, Faktör 9 ve Faktör 11 Ölçümleri: Hemofili teşhisinde sıklıkla kullanılan testler arasında yer almaktadır.
  5. Fibrinojen Ölçümü: Kan pıhtılaşması ile ilgili bir protein olan fibrinojenin ölçümü, pıhtılaşma bozukluklarının ortaya çıkarılmasında oldukça faydalıdır.
  6. Kanama Zamanı Ölçümü: Kanamanın durması için ne kadar zamanın gerekli olduğu konusunda fikir vermektedir. Güvenirliği sorgulanan bir testtir.
  7. Trombosit (platelet) Fonskiyon Ölçüm Testi: Trombosit veya plateletlerin fonksiyonlarını değerlendiren yeni testlerden birisidir (PFA-100). Günümüzde, güvenirliliği tartışılan kanama zamanı ölçümünün yerini almaktadır.
  8. Ristosetin Aktivitesi, Von Willebrand Antijeni Ölçümü: Her iki test, Von Willebrand hastalığı şüphesi durumunda kullanılmaktadır.

Çocuklarda bacak morarması ile ilgili yazımın sonuna geldim. Bu konu aslında oldukça detaylı ve önemli bir konu. Çocukluk döneminde, aktiviteye bağlı olarak karşımıza sık çıkan morarmaların hangisinin ciddi hastalık belirtisi olduğunun ortaya çıkarılması, ölümcül olabilen hastalıkların erken tanılarının konulması oldukça önemlidir. Böyle bir durum karşısında sizlere önerim çocuğunuzun, kısa süre içerisinde çocuk hastalıkları uzmanı tarafından muayene edilmesini sağlamanızdır.

Çocuklarda karşımıza çıkabilen bacak morarmasının, yetişkinlerde ortaya çıkması ile ilgili olarak yazdığım yetişkinlerde bacak morarması ve 10 nedeni başlıklı yazımı da okumanızı tavsiye ederim.

Bu konu veya bununla bağlantılı olarak bana sormak istedikleriniz için bana buradan ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce, mutlaka bu yazıyı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

2 Yorum

  1. Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu
  2. Şerif'e

Cevap Yaz