Damar Sağlığı Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Damar Sağlığı ve Bilmeniz 

Merhaba, size, yine “damardan” bir konudan bahsedeceğim. Damar sağlığı ve bilmeniz gerekenler. Damar sağlığı, diğer bir deyişle periferik arter hastalıkları ile ilgili sohbete ne dersiniz? Son yıllarda, periferik arter hastalıkları veya bozulmuş damar sağlığı ile ilgili yakınması olan hastaları artan oranda görmeye başladım. Bu durumun farklı birçok nedeni var. Ancak, size bugün burada; damar sağlığı ile ilgili en temel bilgileri vermeye çalışacağım. Bozulmuş damar sağlığı, başta periferik damar hastalıkları dahil farklı ve sıkıntılı durumlara neden olmasından dolayı oldukça önemli bir konu.

Damar sağlığı nedir, neden bu kadar önemli?

Vücudumuzun hemen her yerinde damarların olduğunu ve bütün organların damarlar aracılığı ile getirilen kana bağımlı olarak çalıştığını düşünürseniz, damar sağlığının ne kadar önemli olduğunu belirtmeme sanırım gerek yoktur.

Gelişen teknoloji ve bilime rağmen, halen damar sağlığımız konusunda bilgilerimiz sınırlıdır. Henüz, tam olarak damar sağlığı ile ilgili tüm detayları bilemiyoruz. Buna bağlı olarak, tedavi yönetimleri de henüz tam istenen olgunluk seviyelerine ulaşamadı. Dünya da belli aralıklarla, çeşitli komiteler toplanıyor, bilim insanları da bozulmuş damar sağlığının nedenlerini anlamak ve gerekli önlemleri önceden almak için çabalamaktadırlar.

Damar sağlığımız neden bu kadar önemli, sorusu hemen akla gelmektedir. Bu sorunun yanıtı, kendi içerisinde aslında gizli. Bozulmuş damar sağlığı aslında sadece ilgili organ veya uzuvu etkilemekle kalmamakta; aynı zamanda vücudun diğer bölümlerini de hızlıca etkilemektedir. Buna bağlı olarak, az ciddi ile çok ciddi ölçeği arasında değişen sorunlara neden olmaktadır.

Bozulmuş damar sağlığı, oluştuğunda maalesef, tetiklenmiş bir diğer mekanizma gibi, geri çevrilmesi de mümkün olamamaktadır. Bu durum aslında, çoğu zaman bozulmuş damar sağlığının aslında, vücudun bir iyileştirme mekanizması olup olamayacağı sorusunu da akla getirmektedir.

Bozulmuş damar sağlığı, neden herkesi aynı oranda etkilemiyor veya bir başka deyişle neden bazı insanlarda daha fazla gözleniyor?

Bu sorunun yanıtını vermek çok kolay değil. Sadece genetik faktör etkili oluyor, yanıtını vermek sorunun gerçekten yanıtı olamamaktadır. Damar sağlığımızın bozulmasını etkileyen faktörler arasında;

  • Genetik (kalıtım, ailede damar sağlığı bozulmuş birisinin bulunması),
  • Sigara içmek,
  • Şeker hastalığı (Diyabet, DM),
  • Hipertansiyon (yüksek tansiyon),
  • Hiperkolesterolemi (yüksek kolesterol),
  • Şişmanlık,
  • Az hareket etmek,
  • Erkek cinsiyeti,
  • Stress bulunmaktadır.

Yukarıda da bahsettiğim gibi, risk faktörleri oldukça fazla. Ancak, dikkatinizi çektiğini umduğum bir konu var. Bahsedilen tüm risk faktörlerinin aslında, birbirisi ile doğrudan olan bağlantıları. Bu durum, tedavi açısından aslında bir kolaylık sağlamaktadır. Şöyle ki, herhangi bir risk faktörünü düzeltme konusunda bir adım attığınızda, bunun olumlu etkisi, diğer risk faktörlerini de farklı oranlarda etkileyecektir.

Damar Sağlığı

Şimdi, isterseniz mevcut risk faktörleri hakkında size biraz bilgi vereyim.

Sigara içmek, damar sağlığımı nasıl etkilemektedir?

Sigara içmek ile ateroskleroz (damar sertleşmesi, halk arasındaki diğer adıyla damar kireçlenmesi) arasında doğrudan bir bağlantı mevcuttur. Sigara tüketimi ile ateroskleroz süreci ciddi olarak hızlanmakta, damar sağlığı bozulmaya başlamış olan hasta çok hızlı bir süre içerisinde, şikayetleri ortaya çıkmakta ve semptomatik hale gelmektedir.

Bozulmuş damar sağlığı ve sigara ile birlikte hızlanan ateroskleroz sürecinde, zaman içerisinde damar içerisinden geçen kan akımı belirgin oranlarda düşmektedir. Buna bağlı olarak, ilgili organ (kalp, böbrek) veya uzuv beslenmesi (kol, bacak, kafa) bozulmaktadır. Bu nedenle, bozulmuş damar sağlığı bulunan hastalarda sigara tüketiminin sonlandırılması en önemli basamaklardan birisidir.

Şeker hastalığı (Diyabet) ile bozulmuş damar sağlığı arasında nasıl bir ilişki var, şeker hastalığı damarlarımı ne oranda bozmaktadır?

Şeker hastalığı diğer adıyla Diyabet, hipertansiyon gibi sinsi seyreden hastalıkların başında gelmektedir. Sinsi seyirli derken, hastalığın belirti ve bulgularının farkına varılmasının geç olmasını kastediyoum. Aslında, şeker hastalığı ortaya çıktığı ilk zamanlardan başlayarak belirti vermektedir. Ancak, bu durumun farkında olmayan hastalarda, belirtilerin fark edilmesi için geçen zaman biraz uzun olabilmektedir.

Şeker hastalığı; ailevi geçişi de olan bir hastalık olup, aile bireylerinde bulunması, sizde de ortaya çıkabileceği anlamına gelmektedir. Belirtilerin fark edilmesinde yaşanan güçlük nedeniyle, şeker hastalığı açısından risk altında olduğunuzu düşünüyorsanız en kısa zamanda iç hastalıkları (dahiliye) veya endokrin hastalıkları uzmanına muayene olunuz.

Şeker hastalığı (Diyabet) olan hastalarda, ateroskleroz gelişim tipi şeker hastası olmayanlara göre farklılık göstermektedir. Maalesef, şeker hastalığı olanlarda, ateroskleroz çok daha agresif şekilde, nerede ise tüm damarı etkileyecek şekilde gelişmekte ve ilerlemektedir. İyi haber; şeker hastalığı olan ve ateroskleroz gelişen hastalarda; kan şeker seviyelerinin düzene girmesi, ateroskleroz durumunun kontrol altına alınmasını ve zaman içerisinde düzelmesini sağlamaktadır.

Yüksek tansiyon (Hipertansiyon), damar sağlığımı nasıl etkiler, olumsuz etkileri nelerdir?

Yüksek tansiyon, diğer adıyla hipertansiyon; ateroskleroz sürecini hızla olumsuz şekilde etkileyen durumların başında yer almaktadır. En az sigara kadar etkili olduğu söylenebilir. Yaşa göre değişkenlik gösterse de kan basıncı seviyelerinin 140/85 mmHg olması hedeflenmelidir.

Şeker hastalığı (Diyabet) gibi, yüksek tansiyon (hipertansiyon) da genetik (kalıtımsal) geçişi olan bir hastalıktır. Bu nedenle, şeker hastalığı gibi aile bireylerinden birisinde veya birkaçında yüksek tansiyon görülmesi; sizin de yüksek tansiyon açısından risk altında olabileceğinizi belirtir.

Yüksek kolesterol (hiperkolesterolemi) ateroskleroz açısından risk faktörü müdür?

Kolesterol, kan içerisinde bulunan bir yağdır. Besinler ile alınıp, karaciğer tarafından yapılmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar; kolesterolün ateroskleroz sürecinde çok etkili olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle, periferik arter hastalıkları için; kolesterolün ölçüm yapılan değerin normal sınırları içerisinde bulunması oldukça önemlidir. Kolesterol ölçüm yöntemleri arasında farklılıklar olabileceği için; normal değerler de değişkenlik gösterebilmektedir.

Kolesterol, karaciğer tarafından üretildiği için baz değerlerde bireysel farklılıkların gözlenmesi normaldir. Bu nedenle, eğer risk altında olduğunuzu düşünüyorsanız, mutlaka kolesterol kan değerlerinin ölçülmesi açısından iç hastalıkları uzmanı (dahiliye) muayene olmanızı öneririm.

Eğer, kolesterol yüksekliği mevcutsa ve diyet değişikliği ile kontrol altına alma konusunda başarılı olamadıysanız, kolesterol düşürücü ilaçlar ile kontrol altına almak, ateroskleroz sürecinin yavaşlamasını sağlamaktadır.

Şişmanlık (obezite) ile damar sağlığı arasında nasıl bir ilişki var?

Şişmanlık (obezite); damar sağlığı açısından tüm olumsuz risk faktörlerini içermektedir. Sağlıklı kilo ve kontrolü ile, olumsuz risk faktörlerinden kurtulmakla kalmaz, aynı zamanda ateroskleroz gelişim sürecini de yavaşlatmış olursunuz.

Damar sağlığı açısından ne tür önerileriniz olur, nelere dikkat etmeliyim?
Sağlıklı olmak her zaman olduğu ve olacağı gibi önemli bir konu. Yaşam süresini uzatmaktan çok; yaşanılan süre içerisinde kaliteli bir yaşam sürmek hedef olmalı. Bu nedenle,

  • Sağlıklı bir diyet ile beslenmek ve kan şeker seviyelerini kontrol altında tutmak,
  • Eğer şişman iseniz; sağlıklı kiloya inmek,
  • Eğer sigara ve tütün ürünleri tüketiyorsanız, bu alışkanlıktan kurtulmak,
  • Kan basınç seviyenizi kontrol altında tutmak,
  • Vücudunuzda ortaya çıkan değişiklikler konusunda haberdar olmak,
  • Düzenli olarak tıbbi muayeneden geçmek,
  • Önerilen ilaçları düzenli olarak kullanmak, sağlıklı olarak yaşamak açısından oldukça önemlidir.

Sağlıklı bir damar yapısına sahip olabilmek için benim size önerilerim bunlar. Ancak, bu konu ve kalp – damar sağlığınız ile ilgili olarak sormak istedikleriniz vardır. Bana sorularınız için buradan adresinden ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce mutlaka bu yazıyı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Prof. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

p.s.: Yazı kapak ve içerik görseli, www.freeimages.com adresinden alınmıştır.

Cevap Yaz