EVAR Nedir?

EVAR Nedir?

Merhaba. Son zamanların revaçta konularından birisinden bahsetmek istiyorum. EVAR nedir?

EVAR Ne Demek? EVAR Açılımı Tam Olarak Nedir?

EVAR; karın içerisinde yer alan aort damarında gelişmiş balonlaşmanın (anevrizma), minimal invaziv yöntem ile tedavisidir. İngilizce ifadesi “EndoVascular Aneurysm Repair” dir. EVAR, ile ilgili ilk çalışmalar 1970 – 1980 yıllarında, Rusya’da yapılmıştır. Elde edilen bilgi ve teknolojinin gelişmesi ile dünya da ilk EVAR uygulaması da Rusya’da 1987 yılında gerçekleştirilmiştir.

Basit bir ifade ile EVAR, üzeri yapay bir doku ile sarılmış bir stentin (endovasküler stent greft), büyük kesi gerektirmeden (minimal invaziv) bir yöntemle genişlemiş olan karın içi aort damarı (anevrizma bölgesi) içerisine yerleştirilmesi yöntemidir.

EVAR Nedir

EVAR Grefti

1990’lı yıllarda yaygın olarak kullanılmaya başlayan bu yöntem, 2003 yılında; karın içi aort damarı balonlaşması için yaygın olarak kullanılan açık ameliyat tekniğinden daha fazla kullanılmaya başlanmıştır. Teknoloji ve yöntemin gelişimine bağlı olarak, günümüzde, karın içi aort damarı balonlaşması nedeniyle müracaat eden hastaların %75’inden fazlası bu yöntem ile başarılı şekilde tedavi edilmektedir.

EVAR Ameliyatı? EVAR ve Kullanım Alanları

Her teknoloji veya yöntem gibi başlangıçta EVAR, oldukça spesifik ve kesin olarak tanımlanmış hastalar için kullanılırken, günümüzde kullanılan malzeme ve yöntem uygulamasındaki gelişmelere bağlı olarak ilk kullanıldığı zamanlara göre daha geniş bir yelpazede kullanılmaktadır.

Yöntem ideal olarak, özellikle böbrek damarlarının hemen altında yer alan karın içi aort damarı balonlaşması (abdominal aort anevrizması) kullanılmaktadır. Karın açılarak yapılan açık ameliyatın riskinin yüksek olduğu ileri derecede genişlemiş karın içi aort damarı (5.5 cm den geniş) bulunan hastalar, EVAR için ideal hasta grubuna girmektedir. Bu hastalarda, artan yırtılma (rüptür) riski, açık ameliyatı belirgin oranda riskli hale getirmektedir. Ek olarak bu hastalarda sıklıkla karşımıza çıkan, akciğer, kalp ve böbrek hastalıkları toplam riski arttıran ve açık ameliyatı daha tehlikeli duruma sokan patolojilerin başında yer almaktadır. Ayrıca, son yıllarda minimal invaziv (kesi gerektirmeyen) yöntemlere olan ilginin artması ve hastaların eğilimlerinin bu yönde olması da EVAR kullanımının artması yönünde oldukça etkili olmaktadır.

EVAR Uygunluğu Açısından En İdeal Test Bilgisayarlı Tomografi (BT)

EVAR için hasta uygunluğunun değerlendirilmesinde en ideal test, bilgisayarlı tomografi (BT) dir. Göğüs, karın ve pelvik bölgelere ait BT çalışması ile, aort damarı ve balonlaşma konusunda oldukça detaylı ve değerli verilere hızla ulaşmak mümkün olmaktadır. Özellikle karın içi aort damarı balonlaşması (abdominal aort anevrizması) nın, böbreklere olan uzaklığı, balonlaşmanın boynunun olup olmadığı seçilecek greft ve teknik yöntem açısından önemlidir. Balonlaşmanın, böbreklere çok yakın olması durumunda özellikli stent greft (fenestre, açıklıklı) seçilmesi gerekmektedir.

EVAR Nedir

EVAR Greftleri

Bilgisayarlı tomografi sayesinde, sadece anevrizmanın anatomisi ve boyutları hakkında detaylı bilgiler elde edilmiş olmakla kalmayız, aynı zamanda anevrizma içerisine yerleştirmeyi planladığımız stent greft ile ilgili ölçümleri de elde ederiz.

EVAR Nedir? EVAR Nerede, Nasıl ve Kimler Tarafından Yapılır?

EVAR, gerçek anlamda bir ameliyattır (cerrahi girişim). EVAR ameliyatı ifadesini kullanmak aslında daha doğrudur.

EVAR, anjiografik görüntüleme ile steril ameliyathane ortamının birlikte sağlanabileceği özel donanımlı ortamlarda (hibrit ameliyathane, anjiografi ünitesi) yapılmaktadır. Günümüzde, yeni yapılan hastanelerde bu işlemlerin yapılabileceği hibrit ameliyathane ortamları oluşturulmaktadır. Hibrit ameliyathaneler, hem radyolojik, hem de cerrahi işlemlerin (ameliyat) birlikte yapılabileceği steril ortam ile radyolojik cihazların bulunduğu yerlerdir.

İşlem, radyolojik görüntüleme teknikleri konusunda eğitim almış, gelişebilecek istenmeyen sorunlara (komplikasyon) karşı hızla strateji geliştirebilecek, girişim yetkisi olan kalp ve damar cerrahisi uzmanları tarafından yapılmalıdır. İşlem genellikle riskli durumda göz önüne alınarak genel anestezi altında yapılmaktadır. Seyrek olarak, lokal veya rejional anestezi (spinal veya epidural) de kullanılmaktadır.

EVAR için, girişim bölgesi olarak kasıklar kullanılmaktadır. Bu nedenle, kasık bölgesine yapılan küçük kesiler tercih edilmektedir. Son zamanlarda geliştirilen özel kapama cihazları ile kasık bölgesinde yapılan kesi (veya kesilere) gerek kalmadan da işlem başarılı şekilde yapılabilmektedir. Tüm bu işlemlerin, ülkemiz şartlarını göz önüne alarak, damarsal girişim yetkisine sahip kalp ve damar cerrahisi uzmanı tarafından yapılmasının önemini belirtmek isterim.

EVAR işlemi için, genellikle kasık bölgesi girişim bölgesi olarak kullanılır. Bu amaçla, açık (küçük cerrahi kesi ile) veya kapalı (Seldinger yöntemi, iğne aracılığı ile giriş) teknik kullanılmaktadır. Daha sonra, bu bölgelerden, işlem için kullanılan teller, kateterler (plastik borucuklar) ve en sonunda da endogreft (EVAR için tasarlanmış stent greft) yerleştirilir.

İşlem sırasında, tanı amaçlı angiografinin yapılması, böbrek atardamarlarının saptanabilmesi ve endogreftin bu seviyenin altına yerleştirilmesi açısından çok önemlidir. Eğer, girişimin bu noktasında dikkatli davranılmazsa; böbrek atardamarlarının endogreft ile kapatılması; ciddi sorunlara neden olabilir. Endogreftin yerleştirilmesinden sonra, eğer anevrizma (ki sıklıkla) iliak atardamarları da içerisine alıyorsa; ardışık endogreftler yardımıyla genişlemiş ve balonlaşmış olan bu bölgelere de endogreft (endovasküler stent greft) yerleştirilerek işlem sonlandırılır.

İşlem sonunda, anjiografik bir kontrol yapılır. Bu aşamada, endogreft içerisinden gerçek balonlaşmaya doğru bir kaçış olup olmadığı, diğer bir deyişle, işlemin başarısı kontrol edilir. Endogreftin içi, yerleştirme aşamasından sonra artık doğal bir karın içi aort damarı olarak görev alır. Zaman içerisinde, balonlaşma içerisinde ki basınç azalır ve bu kese kendi kendine küçülür.

EVAR Nedir? EVAR Komplikasyonları Nelerdir?

EVAR, minimal invaziv endovasküler bir yöntem olsa da işlem ile ilgili bazı komplikasyonlar karşımıza çıkabilmektedir. EVAR komplikasyonları

  1. Erken EVAR komplikasyonları
  2. Geç EVAR komplikasyonları olarak iki gruba ayrılır.

Erken gelişen EVAR komplikasyonları genellilkle girişim sırasında femoral veya iliak atardamar yaralanmasıdır. Bunu, endovasküler stent greftin yerleştirilmesi ile karşılaşılan sorunlar (stent greftin uygun yerde açılmaması) takip etmektedir.

Geç gelişen EVAR komplikasyonları ise; endovasküler stent greftin çevresinden olan kaçaklar, stentin istenen pozisyondan daha farklı bir bölgeye kayması (stent migrasyonu), endovasküler stent greftin tıkanması ve/veya kıvrılması, ve kasık girişim bölgelerinde hematom benzeri durumların gözlenmesidir. evar nedir

Anevrizmanın boyutları ve anatomik farklılıklarından dolayı, ben uygulamada farklı özellikleri olan EVAR stent greftlerini tercih etmekteyim. Hastanın, BT tomografik incelemesi sonucunda, hangi EVAR stent grefti kullanacağıma karar veriyorum.

EVAR nedir ile ilgili olarak iletmek istediklerim kabaca bu kadar. Aslında, bu konu oldukça detaylı bir konu. Aralıklı olarak, bu konu ile ilgili olarak, farklı bakış açılarından, farklı yazılar paylaşacağım. Ancak, sizin de bu konu veya damar sağlığınız ile ilgili sormak istedikleriniz varsa, bana buradan ulaşabilirsiniz. Soru veya sorularınızı sormadan önce, lütfen önemli açıklama başlıklı yazımı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

Cevap Yaz