Kadınlar ve Damar Hastalıkları

Kadınlar ve Damar Hastalıkları

Merhaba. Özellikle kadın hastalarımın ilgisini çekecek bir durum olan kadınlar ve damar hastalıkları konusunda bilgi vermek istiyorum. Damar hastalıklarının, birçoğu kadın hastalarımda maalesef erken dönemde tesbit edilemiyor. Terminal dönem adı verilen, son döneme yakın tesbit edilen damar hastalığının da tedavi seçenekleri sınırlı olmaktadır.

Kadınlar; Damar Hastalıklarını Geç Fark Ediyor

Kadınlarda, kalp hastalıkları ölüm nedenlerinin en başında yer almaktadır. Son zamanlarda yapılan bilimsel araştırmaların ışığında, periferik arter hastalığı (PAH) olarak adlandırılan ve atardamarlar içerisinde tipik olarak erken dönemde kolesterol plaklarının birikmesi ile karakterize olan durum aslında; kalp hastalıklarının erken belirtisi olarak kabul edilmesinin gerekli olduğu konusunda fikir birliğine varılmıştır.

Farklı nedenlere bağlı olduğunu düşündüğüm bir konu; kadınlarda damar hastalıklarının geç dönemde saptanması. Bence, bu işin toplumların sosyal yapısı ile de doğrudan ilişkisi var. Olaya, sadece tıbbi açıdan bakmak ve çözümleri orada aramak, doğru bir yaklaşım değil.

kadınlar ve damar hastalıkları

Kadınlarda Damar Hastalıkları Göz Ardı Edilmemeli

Periferik Arter Hastalığı (PAH), Erken Teşhis Edilirse Kalp Hastalıkları Açısından da Önemli Mesafe Alınmaktadır

Periferik arter hastalığının erken teşhis edilmesi ile damar hastalıkları ve bunların sekelleri ortaya çıkmadan yaşam düzeninde yapılacak değişiklikler ile daha ciddi sorunların önüne geçilmiş olur. Günümüzde, tedavi modalitelerinde sürekli bir değişim mevcut. Bu değişim; önleyici tedavinin öneminin ortaya çıktığı bir durum aslında. Siz; yaşam düzeninizde yapacağınız basit (ama etkili) değişimler ile, kalp krizi, felç, bacak iskemisi ve benzeri gibi çok daha ciddi, tedavi giderleri yüksek ve toplumsal olarak yük oluşturabilecek hastalıkların daha ortaya çıkmadan önlenmesi ve tedavisini de sağlamış oluyorsunuz. Bu nedenle, tedavi klavuzlarında yapılan güncellemeler ile sadece riskli hastalarda değil, aynı zamanda klavuz yönetmeliklerine uyan hastalarda, güncel tarama testlerinin yapılmasının gerekliliği ortaya konulmuştur. Eminim, bu sayede artık son dönemde görmeye alışkın olduğumuz hastaları daha erken dönemlerde saptayabilecek, yaşam değişiklikleri ile beraber tedavi süreçini de kolaylıkla kontrol edebileceğiz.

Kadınlar ve Damar Hastalıkları; Kalp Hastalıkları Gibi, Damar Hastalıkları Kadınlarda Geç Saptanmaktadır

Kadınlarda, kalp hastalıkları gibi, periferik arter hastalıkları (damar hastalıkları) da maalesef, geç tesbit edilmektedir. İlginç bir gözlem olarak, 65 yaş üzerindeki hastaların yaklaşık olarak %12 – %20’sin de periferik arter hastalığı saptanırken, bu hastalar sorgulandıklarında sadece 1/3’ünde gerçekten semptomlar mevcuttur. Başka bir deyişle, hastaların çoğu mevcut yakınmalarının, ciddi bir hastalığın ön belirtisi olabileceğinden habersiz yaşamlarını sürdürmektedirler. Kadınlar, erkeklere göre bu açıdan daha şansızdırlar. Periferik arter hastalığı belirtileri vermeden, oldukça ciddi derecede damar hastalığı gelişim riski altındadırlar.

Periferik arter hastalığı ile birlikte gözlenen semptomlara bir göz atacak olursak;

  • yürüyüş sırasında ortaya çıkan ve dinlenmekle azalan bacak ağrısı,
  • bacak krampları,
  • dinlenme sırasında ortaya çıkan ağrı (özellikle ilerlemiş ve ciddi hastalık belirtisi),
  • uyuşukluk,
  • ciltte renk değişimi,
  • ciltte beslenme bozukluğu belirtileri ve yara
kadınlar ve damar hastalıkları

Ateroskleroz, kadınlarda da karşımıza çıkan bir durum olup, ihmal edilmemelidir.

Periferik arter hastalığının, belirti vermeden saptanması ve tedaviye başlanılması oldukça önemlidir. Daha ileri safhada, daha zor ve başarı oranları daha düşük olan tedavi seçeneklerinin uygulanması hasta açısından da kolay tolere edilen bir durum değildir. Durumun sosyo-ekonomik boyutları da oldukça önemli ve göz ardı edilmemesi gereken bir ayrıntıdır.

İleri dönemde tespit edilmiş olan periferik arter hastalarında; mutlaka koroner arter hastalığı ile birlikte şah damar daralması da aranmalıdır. Bu durumların birbirleri ile yakın ilişkili oldukları unutulmamalıdır. Erken dönemde, yaşam, beslenme ve alışkanlıklarda yapılan basit düzenlemeler ile hastalıkların ilerleme hızları da yavaşlamış olur.

Kalp Krizi, Felç ve Ölüm Riski Periferik Arter Hastalığı Bulunanlarda Daha Yüksektir

Periferik arter hastalığının tanısında kol – bacak indeksi oldukça sık kullanılan bir yöntemdir. Toplum taraması yapıldığında, anlamlı sonuçlar sağladığı görülmüştür.

Kol – bacak indeksinin değerlendirilmesi, kol ve bacakların kan basınç değerlerinin ölçülmesi ile yapılmaktadır. Bacak atardamarlarında gelişen aterosklerozun indirekt olarak değerlendirilmesi şeklinde de yorumlanabilir. Aterosklerozun ilerleyici bir hastalık olması nedeniyle, kol – bacak indeksi değerlerinin yakın takip edilmesi, aynı hastada hastalığın gelişim sürecini de yansıtmaktadır. Bacak atardamarlarında saptanan ateroskleroz durumunun, şah damarı ve koroner arterlerde de gelişebileceğini unutmamak gerekir.

Periferik arter hastalığı gelişen kadınlarda, kalp krizi ve felç gelişim riski normal insandakine göre 4 – 5 kat daha sık olarak karşımıza çıkmaktadır. Benzer şekilde, yüksek riskli grupta değerlendirilen kol – bacak indeksli hastalarda ise, düşük riskteki hastalara göre 5 yıllık kalp ve damar hastalıklarından ölüm riski 2 – 3 kat daha yüksektir. Açıklamış olduğum her iki durum, periferik damar hastalıklarında erken teşhisin önemini bir kez daha vurgulamaktadır.

Eğer sizin de yaşınız 50’nin üzerinde ise;

  • ailenizde damar hastalığı olan biri veya birileri, kalp krizi, felç veya anevrizma geçirmiş kişiler varsa,
  • yüksek kan kolesterol değerleriniz veya yüksek lipid profil değerleriniz varsa,
  • şeker hastalığınız varsa,
  • daha önceden sigara içtiyseniz veya halen içiyorsanız,
  • genel olarak az hareket eden birisi iseniz,
  • yol yürürken bacak veya bacaklarınızda kasılma, kramp veya ağrı ortaya çıkıyorsa, erken yorulma hissediyorsanız,
  • gece uykuda bacak ağrısı ile uyanıyorsanız, periferik damar hastalığı açısından risk altında olabileceğinizi unutmayın, en kısa zamanda mutlaka konusunda tecrübeli bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına muayene olunuz.

Kadınlar ve damar hastalıkları, kadınların ihmal ettikleri diğer hastalıklara çok benzemektedir. Diğer hastalıklarda olduğu gibi, erken farkına varılması ve tanının konulması tedavi sürecini de olumlu etkilemektedir.

Sizin bu konuda veya başka konularda sormak istedikleriniz varsa, buradan kolaylıkla ulaşabilir ve yanıtını merakla beklediğiniz soruyu sorabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce mutlaka bu yazıyı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

p.s.: Kapak ve yazı görseli www.freeimages.com adresinden alınmıştır.

Cevap Yaz