Kalp Ameliyatı Sonrası Kavramsal Beceriler

Kalp Ameliyatı Sonrası Kavramsal Beceriler

Merhaba. Kalp ameliyatı sonrası kavramsal beceriler ve değişiklikler ile bunun etkilerinden bahsetmek istiyorum.

Kalp ameliyatı yaptığım hastalarımın, ameliyat sonrasındaki ilk 3 aylık dönemde en sık sordukları sorular arasında yer alan bir durumdur bu durum.

Kalp ameliyatlarından sonra, bizim erken dönemde karşımıza çıkan bu durumun göstergesi olan post-perfüzyon sendromu da aslında, bir kognitif değişiklik (belki de başlangıcı) olarak tanımlanabilir. Ancak, oldukça erken dönemde karşımıza çkan bu durum, genellikle hastane içerisinde kalış dönemi içerisinde düzelmektedir.

Kalp ameliyatı sonrası kavramsal değişiklikler ile bağlantılı olabilen durumlar nelerdir?

Kalp ameliyatı sonrasında, farklı derecelerde kognitif değişiklikler gözlenebilir. Bunları sıralayacak olursak;

  • Felç,
  • Görme bozukluğu,
  • Yakın dönem hafıza kaybı,
  • Düşünme becerisinde yavaşlama,
  • Karar verme veya problem çözme becerilerinde yavaşlama bulunmaktadır.

Sıraladığım bu durumların, ortaya çıkması genellikle hastanın ameliyat olduğu yaş ile yakın ilişkilidir. İleri yaşta kognitif değişiklikler daha sık olarak gözlenmektedir. Büyük bir olasılıkla, bu durum ameliyatın kendisinden çok; yaşa bağlı olarak öncesinde ortaya çıkan değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır.

Kocam, kalp ameliyatından sonra çok unutkan oldu, daha önce hatırladığı birçok olayı hatırlamakta zorlanıyor veya hiç hatırlamıyor; bu normal mi?

Her yıl kalp hastalıkları nedeniyle pek çok orta veya ileri yaşta insan kalp ameliyatı olmaktadır. Bu ameliyatlardan sonra, bazı hastalarda “beyin fonksiyonlarında yavaşlama”, başka bir deyişle; hafıza kaybı, düşünme becerilerinde yavaşlama gibi değişiklikler gözlenmektedir. Aslında bu durum, yeni bir durum değil, kalp cerrahisi ameliyatlarının yapılmaya başlandığı ilk yıllardan bu yana karşımıza çıkan bir durum olup; hepsi bir tanımlama altında toplanmıştır; kognitif (kavramsal) değişiklikler.

Kalp ameliyatı sonrası kavramsal beceriler ve değişimi: bunun farklı nedenleri mevcuttur

Kalp ameliyatları sonrasında bazı hastalarda gözlenen kognitif değişikliklerin nedenleri arasında, anestezi yöntemi ve kullanılan ilaçlar, hastanın yaşı, özellikle atardamar alt yapısı (şah damarı, karotis), kardiyopulmoner bypass süresi, kalp ameliyatının tipi (kapak ameliyatı, koroner bypass ameliyatı), ameliyat öncesi kalp ritmi (atrial fibrillasyon veya normal sinüs ritmi) gibi faktörler bulunmaktadır. Bu nedenleri sıralayacak olursak;

  • Kardiyopulmoner bypass sistemi içerisinde gözle gözlenmeyen tıkaçların oluşması,
  • Travma; özellikle ileri yaştaki hastalarda aort damarına konulan kross-klemp; buradan aterom plaklarının (kalsiyum debrislerinin, partiküllerinin) atmasına ve dolaşıma karışmasına neden olur.
  • Kan akımının fizyolojik yapısında ortaya çıkan değişiklikler; her ne kadar kalp ameliyatları yaşam kurtarıcı ameliyatlardan sayılsa da; kardiyopulmoner bypass sistemi maalesef insan fizyolojisine uygun bir sistem olarak kabul edilemez. Her aşamasında, özenle yaratılmış vücudumuz ile ortaya çıkan tartışmalı durumlar ile karşı karşıya kalırız. Akciğerler yerine, membran oksijneratörü; damarlar yerine polivinilklorür yapılı tüp sistemi; kan yerine, seyreltilmiş kan gibi sistemler.

Yakın zamanda, prestijli bir dergide yayınlanan bir çalışma; kalp ameliyatlarından sonra gözlenen kognitif değişikliklerin azımsanmayacak oranda olduğunu ortaya çıkarmıştır. Çalışma, her ne kadar Amerika Birleşik Devlet’lerinde yapılmış olsa da, buradan yine de bizleri ilgilendirecek ve ameliyat ile ilgili riskleri tartışabilecek verileri elde etmek mümkündür diye düşünüyorum.

Kalp ameliyatı mı yoksa, yaşam biçimi mi etkili?

Çalışma, ilginç olarak kalp ameliyatları sonrasında gözlenen kognitif değişikliklerin ameliyatın tipinden çok; yaşam biçimimiz ile ilgili olduğunu ortaya çıkarmıştır. Daha açık bir ifade ile; kalp ameliyatı sonrasında hafıza kaybı veya düşünme becerimizi etkileyen asıl durum; kalp ameliyatının kendisinden çok; yaşam biçimimiz olmaktadır. Aslında, beklenen aksine; kalp ameliyatının kendisi; gelişebilecek kognitif değişikliklerin önlenmesini sağlamaktadır.

Beslenmenize dikkat edin, kognitif değişiklik riskini azaltın

Kognitif değişikliklerin, yaşam biçimimiz ile olan ilgisini göz önüne alarak; dikkat edeceğimiz ufak ayrıntılar veya düzelteceğimiz bazı durumlar ile kalp ameliyatlarından sonra ortaya çıkabilecek kognitif değişimlerden daha az oranda etkileniriz. Nelere dikkat edeceğimizi sıralayacak olursak;

  • Akdeniz tipi beslenme tarzı (taze sebze ve meyve ağırlıklı beslenme),
  • Fiziksel olarak aktif olmak; düzenli egzersiz yapmak,
  • Sigara ve benzeri tütün içeren maddeleri tüketmemek,
  • Sağlıklı vücut ağırlığına sahip olmak,
  • Kan basınc kontrolünün sağlanması,
  • Sınırlı, ölçülü miktarda alkol tüketmek, (mümkünse hiç tüketmemek)

Evet, yazının sonuna geldik. Bu konu ile ilgili olarak, daha farklı paylaşımım olacak. Eğer, sizin de bu konu veya kalp – damar sağlığınız ile ilgili sormak istedikleriniz varsa, bana buradan ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazıyı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

3 Yorum

  1. hayriye
  2. Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu
  3. Mehmet Aykut kökşen

Cevap Yaz