Kırmızı Şarap ve Kalp – Damar Sağlığınız

Merhaba. Kırmızı şarap ve kalp sağlığı konusunda fikriniz var mı? Resveratrol, kelimesini hiç duydunuz mu? Kırmızı şarabın, kalp sağlığı üzerine olan etkilerini biliyor musunuz? Eğer bu soruların çoğuna yanıtınız HAYIR ise, bu yazıyı ilgiyle okuyacağınızı tahmin ediyorum.

Kırmızı Şarap ve Kalp: Kırmızı şarap, kalp sağlığını olumlu yönde mi etkiliyor?

Kırmızı şarabın, kalp sağlığı ile olan ilgisi yeni değil. Uzun yıllardan bu yana, medya tarafından da bu konu sürekli güncel bir şekilde ön planda tutuldu. Bu durumun arkasındaki gerçek nedir, neden kırmızı şarabın kalp ve damar hastalıkları üzerinde etkili olduğu düşünülüyordu?

Aslında, tüm bu soruların yanıtı, kırmızı şarap  ve kalp – damar hastalıklarının en temel patolojisi olan ateroskleroz (atardamar tıkanması, damar kireçlenmesi) durumu ile olan yakın ilişkisinden köken almaktadır. Ateroskleroz, diğer adıyla atardamarların yağ plakları ile ile daralması veya tıkanması durumu olayın gerçekleştiği organa göre sınıflandırılmakta ve adlandırılmaktadır. Olay, kalp atardamarları olarak adlandırılan koroner arterler içerisinde olduğunda koroner arter hastalığı; boyunda bulunan şah damarı, diğer adıyla karotis atardamarı, içerisinde olduğunda karotis stenozu (karotis darlığı) veya bacak atardamarlarında olduğunda ise periferik arterlerin darlığı olarak adlandırılmaktadır. Bu bölgelere kan sağlayan atardamarlar içerisinde sinsice gelişen, ve uzun sürede belirtileri ortaya çıkan bu durumun temeli yağ ve kalsiyum’un plaklar tarzında birikmesine bağlıdır. Biriken yağ ve kalsiyum plakları zaman içerisinde atardamarı daraltmakta, pıhtı oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Bunlara bağlı olarak, atardamar daralma veya tıkanmasının bulunduğu organ veya bölgede; örneğin kalpte ise; göğüs ağrısı (anjina pektoris) veya kalp krizi (miyokard enfarktüsü), boyun şah damarında ise; geçici görme kaybı veya felç (inme, strok), bacaklarda ise; aralıklı topallama veya bacak veya ayaklarda iyileşmeyen yaralar (ülser) olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunların hepsinin ayrı, ayrı önemi olsa da belki de en kötüsü; kalp krizi (myokard enfarktüsü) durumudur.

Ateroskleroz ve periferik damar hastalıkları ile ilgili daha detaylı bilgi almak isterseniz, lütfen bu yazımı (periferik arter hastalığı ve risk faktörleri) okuyunuz.

Kırmızı Şarap ve Kalp: Günlük düzenli olarak tüketilen, 1 kadeh kırmızı şarap faydalı mı?

Yapılan geniş ölçekli çalışmaların hemen tamamı; aşırıya kaçmayan düzenli alkol tüketiminin (örneğin, 1 kadeh şarap, 1 bardak bira veya 1 küçük kadeh likör) yaşam oranlarını olumlu yönde etkilediğini destekler niteliktedir. Kalp ve damar hastalıklarına bağlı genel ölüm oranı bazı çalışmalarda; %30 oranında azalmış görünmektedir. Yaklaşık olarak, 40000 kişi ve 12 yıllık verileri kapsayan bir çalışma da; haftada 3 – 4 kez, 1 veya 2 bardak alkollü içecek tüketilmesinin %32 oranında kalp krizi geçirme riskini azalttığını ortaya koymuştur. Bu oranların benzerleri, şah damarı tıkanıklığında karşımıza çıkan felç veya inme oranlarında gözlenen azalma ile de uyumludur.

Kırmızı Şarap ve Kalp

Kırmızı şarap içenler arasında, aterosklerotik hastalık riskinde %32 azalma mevcuttur.

Kırmızı Şarap ve Kalp: Kalp ve damar sağlığı için, hangi alkollü içki daha iyi?

Bu soruya verilecek yanıt yuvarlak bir yanıt olup, tüm alkollü içeceklerin yaşam beklentisine olumlu bir katkısının bulunduğu şeklindedir. Ancak, üzerinde belki de daha kapsamlı olarak çalışılmasından dolayı, kırmızı şarabın daha etkili olduğu yönündedir. İlginç bir şekilde, yüksek oranda kırmızı şarabın düzenli olarak tüketildiği Fransız toplumunda, ki diyetlerinde doymuş yağ içeriğinin yüksek olduğu bilinmektedir, batılı ülkelere göre koroner arter aterosklerozunun daha düşük oranda gözlenmesini “Fransız Paradoksu” olarak adlandırılmıştır. Kırmızı şarap içerisinde yer alan ve Resveratrol adı verilen flavonoid polifenol’ün bu konuda etkili olduğu düşünülmektedir.

Şarap içenlerde, şarap içmeyenlere oranla; koroner arter hastalığı veya felç nedeniyle ölümlerde %50 den daha fazla bir düşüşün saptanmış olduğu ilk çalışma Kopenhag Şehri Kalp Çalışması olup, 13285 erkek ve kadına ait 12 yıllık gözlemsel verileri içermektedir.

Kırmızı Şarap ve Kalp: Kırmızı şarap içenler arasında, aterosklerotik hastalık risk azalması oranlarında %32 azalma mevcuttur

Kırmızı şarap tüketilen, yaklaşık 210000 hastayı kapsayan 13 çalışmaya ait verilerin incelenmesi bu gerçeği ortaya koymuştur. İlginç olarak, kırmzı şarap tüketenlerde bu risk oranı azalması belirttiğim gibi %32’ler de iken, bira içenler de ise %22 civarındadır.

Kırmızı Şarap ve Kalp: Kırmızı şarabın, aterokskleroz (damar daralması) üzerine olan etkileri

Kırmızı şarabın, aterosklerozun başlaması üzerine olan etkileri, etanol (etil alkol) yanında yukarıda da bahsettiğim gibi içeriğinde bol miktarda bulunan Resveratrol adı verilen polifenolik bir maddeye bağlıdır.

Ateroskleroz, uzun süreçli bir durum olup, atardamarın kan akımı düzenlemesinde en etkin mekanizması olan genişleme ve daralabilme özelliğini kaybetmesi ile başlamaktadır. Çoğu zaman bu sürece; şeker hastalığı (diyabet), yüksek tansiyon (hipertansiyon), sigara içilmesi, yüksek kolesterol (hiperkolesterolemi) durumları da eşlik etmektedir.

Kırmızı Şarap ve Kalp: Resveratrol’ün olumlu etkisi en önemli damar genişletici madde olan Nitrik Oksit aracılığı ile olmaktadır

Alkol ve özellikle kırmızı şarabın, atardamar ve ateroskleroz üzerindeki etkileri bilinen en etkili damar genişleticilerden olan Nitrik Oksit yardımıyla olmaktadır. Nitrik Oksit’in olumlu etkisi sadece atardamar genişletici olarak kalmayıp, aynı zamanda damar hasarının önlenmesi, iltihabi hücrelerin hasarlı bölgeye yapışmasının engellenmesi ve durumun daha da kötüleşmesini azaltıcı etki, kan pıhtılaşmasını sağlayan trombositlerin (platelet) aktivasyonlarını baskılama ve sonuç olarak pıhtı oluşmasını engellemektir.

Düzenli alkol tüketimi, iyi kolesterol (HDL) seviyelerini yükseltmektedir

Yapılan bazı çalışmalar, düzenli olarak ılımlı miktarlarda alkol tüketilmesinin, kan iyi kolesterol (HDL) seviyelerini %12 oranında yükselttiğini ve bunun da yine kandan kötü kolesterolün (LDL) uzaklaştırılması (azaltılması) üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu sayede, ateroskleroz süreci içerisinde yağ birikmesi (kolesterol plak) yavaşlamış veya engellenmiş olur.

Kırmızı şarap, içerisinde bulunan antioksidanlar da, ateroskleroz sürecini yavaşlatmaktadır

Kırmızı Şarap ve Kalp

Kırmızı şarap, içerisinde bulunan antioksidanlar, ateroskleroz sürecini yavaşlatmaktadır.

Kırmızı şarabın ana maddesi olan üzüm içerisinde bulunan fenolik bileşenler de, ateroskleroz sürecini yavaşlatan antioksidan yapıda maddelerdir. Fenolik yapıdaki bu maddeler aynı zamanda, aterosklerozu tetikleyen proteinlerin sentezini de engellemektedir.

Alkol ve fenolik maddeler, aterosklerotik plağın rüptüründen sonra, pıhtılaşma olayını da engellemektedir

Kırmızı şarabın ana maddeleri olan alkol ve polifenoller; ateroskleroz sürecinin en kritik noktası olan plak rüptürünün hemen sonrasında; pıhtılaşma sürecini engellemektedirler. Düzenli olarak hafif – orta miktarda tüketilen alkol, fibrinojen, von Willebrand faktör ve faktör 7 gibi pıhtılaşmanın ana maddelerinin üretimlerini azaltarak pıhtı oluşumunu engellemektedirler.

Kalp ve damar sağlığım açısından kırmızı şarap, içmeli miyim?

Kırmızı şarabın, kalp ve damar hastalıkları üzerindeki olumlu etkileri farklı birçok araştırmada ortaya konulmuşsa da; elimizdeki veriler henüz düzenli olarak alkol tüketmeyen kişilerin, kalp ve damar hastalıkları gelişimini engellemek veya kontrol altına almalarını sağlayacak kadar teşvik edici boyutta değildir. Alkolün aşırı miktarda tüketildiğinde ortaya çıkan alkolik kardiyomyopati (kalp kasının kasılma gücünün alkol tüketimine bağlı olarak ileri derecede zayıflaması), yüksek tansiyon ve kalp ritm bozuklukları birçok araştırma tarafından rapor edilmiştir.

Alkol, aynı zamanda aşırı ve düzenli olarak tüketildiğinde, karaciğer sirozu, pankreatit (pankreas bezinin iltihabı), nörolojik sorunlar, trafik kazaları ve bağımlılık yapmaktadır. Özellikle, ailesinde alkol tüketiminde aşırıya kaçma veya karaciğer hastalığı bulunanların alkol tüketmesi uygun değildir.

Eğer, sizin de kırmızı şarap ve kalp hastalıkları ile ilgili sormak istedikleriniz varsa, bana buradan ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazımı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

Bir Yanıt

Cevap Yaz