Kök Hücre ve Damar Hastalığı?

Kök Hücre ve Damar Hastalığı

Kök hücre tedavisi ve damar hastalığı. Uzun bir aradan sonra yeniden merhaba. Yaz tatili süresince yazmadım. Kafamda biriken, sizlerle paylaşmak istediğim yazıları yazmanın zamanı geldi. İşte, ilk yazım kök hücre ve damar hastalığı.

Toplardamar (ven) hastalıkları, yetişkinlerde diğer hastalıkların çoğu gibi yaşam kalitesini olumsuz olarak etkilemektedir. Tedavi seçeneklerinin kısıtlı olması, toplardamar hastalıklarının tedavisinde yüz güldürücü sonuçların alınmasını doğrudan etkilemektedir.

Kök hücre tedavisi, toplardamar hastalıklarının tedavisini nasıl etkileyecek?

İnsan bedeni, mucizeler ile dolu. Vücudumuzda yer alan hücrelerimizin ana kaynağı olan kök hücreler; önümüzdeki dönemde yeni doku ve organların üretilmesinde kullanılacak. Toplardamar hastalıklarının tedavisinde, yakın zamanda dünyanın sayılı ve prestijli tıp dergilerinden birisi olan Lancet’te karşıma çıkan bu yazı umut verici niteliktedir.

Size, yazıyı ve uygulanan tedaviyi kısmen özetlemek istiyorum.

Kök hücre tedavisi, İsveç’li – 10 yaşındaki çocuğun hayatını kurtardı

Tedavisi oldukça zor ve ölümcül olan bir karaciğer rahatsızlığı bulunan 10 yaşındaki, İsveç’li çocuğa kendi kök hücreleri kullanılarak dünyada ilk kez ana toplardamarı değiştirildi. Toplardamarlar, dolaşım sistemi içerisinde kanın kalbe geri dönderilmesinden sorumludur. Yapıları gereği, oldukça ince olup, kolaylıkla hasarlanabilecekleri gibi, İsveçli hasta örneğinde olduğu gibi doğumsal olarak gelişim bozukluğu da gösterebilirler. Bu bozukluğa bağlı olarak, zaman içerisinde de karaciğer fonksiyonları kolaylıkla bozulmakta ve karaciğer nakli gerektiren durumlara kadar ilerlemektedir.

Karaciğer nakli, diğer organ nakillerinde olduğu gibi bağışıklığı baskılayıcı ilaçların yaşam boyu kullanımını gerektiren bir tedavi seçeneğidir. Oysa, kişinin kendi hücreleri ile tedavi uygulandığında bağışıklığı baskılayıcı ilaçların kullanımına gerek yoktur. Bu bilgiler doğrultusunda, Gothenburg Üniversitesi’nde cerrahi ekip yaklaşık 10 santimetre uzunluğunda, bir kadavra donörden (verici) aldıkları uygun çaplı toplardamarın tüm canlı hücrelerini yok ettikten (yaklaşık 4 kez, özel olarak hazırlanmış sıvılar ile işlem sonrası) sonra, elde kalan mevcut protein yapıyı (damara benzer, matriks) çocuk hastanın kemik iliğinden elde ettikleri kök hücreler ile donatmış, adeta tüm yüzeyi kaplamışlardır. Yaklaşık 14 günlük bu işlem sonrasında ise, ortaya çıkan, yeni toplardamarı başarılı bir ameliyatla hastanın karaciğeri içerisinde, tıkalı toplardamar ile değiştirmişlerdir. Başarılı geçen ameliyat sonrasında erken dönemde bir sorun gelişmeyen hasta, bir yıl içerisinde 137 santimetre uzunluktan 143 santimetre uzunluğa ulaşmış, benzer olarak aynı yıl içerisinde ağırlık olarak yaklaşık 5 kilogram fark almıştır.

Kök hücre ile damar hastalıkları nasıl tedavi edilecek?

Damar hastalıkları, tüm dünyada özellikle yetişkin bireylerde ölüm ve/veya yaşam kalitesini bozan nedenlerin en başında yer almaktadır. Günümüzde uygulanan tedaviler; hastalıklı damara stent ve/veya yapay damar takılmasını içermektedir. Ancak, ideal olmayan bu tedaviler nedeniyle tekrar girişimlerin sayısı azımsanmayacak ölçüdedir. Bu nedenle, günümüzde hücre temelli tedavi modalitelerinin gelişmesi sayesinde, damar hastalıklarının tedavisinde de farklı seçenekler ortaya çıkmıştır. Genetik mühendisliği ve kök hücre teknolojileri yakın zamana dek ciddi sorun olan damar hastalıklarının tedavilerinde çözüm olacak gibi duruyor. Özellikle, kök hücrelerin elde edilmesi ve gerekli hücrelere doğru farklılaştırılmaları, daha sonrasında da ilgili organ (hücre grubu, doku) elde edilmesinde halen almamız gereken oldukça uzun yol var. Ama, “adım atılmadan yol, bitmez”.

Yine kısa bir yazımın sonuna geldim. Geleceğin tedavisi olarak gördüğüm kök hücre tedavileri ile kalp – damar hastalıkları hakkında merak ettikleriniz için bana buradan kolaylıkla ulaşabilir ve yanıtını merakla beklediğiniz sorunuzu sorabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazıyı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

Cevap Yaz