Oturmak Zararlı Mı?

Sedanter, tıpta kullanılan bir diğer latince kelime… Kelime anlamı, oturmak… Yazımın konusu oturmak ve bedenimizde yarattığı zararlar konusunda olacak. Biraz olsun, oturmanın zararları konusunda bilgilendireceğim. Oturmak Zararlı Mı?

İnsanoğlu yürümeye başladığı süreçten beri oturmaktadır. Ancak, kıyasladığımızda bugün oturmak ve zararları konusunda daha fazla bilgiye sahibiz.

Oturmak Zararlı Mı? Bilimsel Veriler Ne Diyor?

Oturmak üzerine ilk bilimsel çalışma ve sonuçları 1953 yılında yayımlandı. Çalışma, otobüs şöförleri ile kondüktörler arasında yapılmıştı. Uzun süre oturarak çalışmak zorunda olan otobüs şöförlerinin kondüktörlere oranla, 2 kat daha fazla kalp krizi geçirme risklerinin olduğu sonucu ortaya çıkmıştır.

Yakın zamanda Amerika’da yapılan bir araştırma, Amerika’lıların günlük aktivitelerinin %50 – 60’ının oturarak yaptıklarını (araba kullanmak, iş, TV seyretmek v.s.) ortaya koymuştur. Benzer şekilde, bu grup haftada 36 saat TV seyretmektedir. Oturmanın bedenimiz ve sağlığımızda yarattığı değişimleri bilim adamları fark etmiş olmalı ki, ardı ardına bilimsel çalışma sonuçlarını her gün farklı medyalarda görmekteyiz. Oturmak, çeşitli kanserlere, kalp ve damar hastalıklarına (%147) , depresyona, şeker hastalığına (%112) ve toplardamar hastalalıklarına belirgin şekilde alt yapı hazırlıyor. (Parantez içerisindeki %ler, 800.000 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada ilgili hastalıkların gözlenme oranını belirtmektedir)

Oturmak Zararlı Mı? Evet, Zararlı…

oturmak zararlı mıAmerika’da yapılan bir epidemiyolojik çalışmada, 6 saatten fazla süre oturan erkek ve kadınların; 3 saatten daha az oturan akranlarına göre belirgin oranda erken öldüklerini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma bize, uzun süre oturmanın, erken ölüm için tek başına ciddi bir risk faktörü olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Benzer şekilde, Amerikan Kanser Derneği’nin yürütttüğü bir çalışmada da, 6 saatten fazla süre ile işi dışında oturan erkeklerin, 3 saatten daha az süre ile iş dışında oturan akranlarına göre ölüm oranları %20 daha fazla imiş. Kadınlar bu çalışmada biraz daha şanssız olup, bu oran %40 daha yüksek imiş.

Prestijli bir tıbbi dergide, Avusturalya’lılar üzerinde yapılan bir çalışmada, televizyon karşısında oturduğumuz her ekstra bir saat, ölüm riskimizi %11 oranında arttırmaktadır.

Oturmak Zararlı Mı? Oturmak, Yeni Bir Kanser Türü Gibi

Oturmak, günümüzün yeni bir çeşit kanseri olmak yolunda hızla ilerliyor anlaşılan…. Aktivitemizi arttırarak, bazı kanser tiplerinden de etkilenme oranını değiştirmek elimizde. Aşağıdaki resim, sadece aktivite konusunda değil, çeşitli kanserlerde etkili olan risk faktörlerinden değiştirebileceklerimiz konusunda bir fikir vermesi açısından önemli. Oturmaya bağlı gelişen değişimlerin bu denli tehlikeli olmasının nedeni, geri – çevrilebilir olmamalarından dolayıdır. Farkına varıldığında mevcut değişimlerin bedenimizde yaptığı tahribatlar ciddi derecelerde olmaktadır.

Oturmak neden bu kadar zararlı? Biraz detaylarına baktığımızda gördüklerimiz işin ciddiyetini ortaya koymaya yeterli görünüyor. Uzun süre oturduğumuzda, kaslarımızda ortaya çıkan elektriksel aktivite oranlarında belirgin bir düşüş olmaktadır. Kan şekeri kullanılamadığı için yükselmektedir, buna paralel olarak, kas içerisinde biriken zararlı metabolitlerin miktarları artmaktadır. Biriken kalorileri yakma oranı azalmakta, bu da kalori birikmesine neden olmaktadır. Aktivite ile paralel olarak salınan insulin hormonunun etkinliği azalmaktadır. Benzer olarak, yağları ve trigiliseritleri yıkan enzimlerin miktarı da azalmaktadır. Bunun sonucunda, yıkılamayan bu maddeler birikmektedir. Daha da önemlisi, sağlıklı kolesterol olarak bilinen HDL seviyelerinde de düşme gözlenmektedir.

Eklem hareketlerine bağlı olarak dinamik bir süreç ile yapılan eklem sıvısının da oluşum miktarı azalmaktadır. Bunun sonucunda da eklem ve hastalıkları ile ilgili sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Oturmak Zararlı Mı? Oturmak, Toplardamar Kan Akımını Doğrudan Etkiliyor

Toplardamarlarımız açısından olaya bakacak olursak, uzun süreli oturmak bacaklarımızda toplardamar içerisinde kan birikmesine neden olur. Bacak baldır kaslarının oturma nedeniyle kullanılmaması sonucunda, baldır kasları içerisinde biriken laktik asit ortamı daha asit hale getirerek, alkali pH ortamında çalışmaya programlanmış bedenimizi farklı ve istenmeyen bir ortama çekmektedir. Tüm bunların sonucunda, gün sonunda daha da belirginleşen bacaklarda künt ağrı, şişme, ağırlık hissi kaçınılmaz bir hal almaktadır.

Eğer farkında olmadan bedenimizdeki bu değişikliklerin ruhumuza da sıçramasını istemiyorsak, bir an önce harekete başlamalıyız. Çalıştığımız ortamda, her saat başı yapacağımız basit egzersizlerle buna başlayabiliriz. Ya da, asansör yerine inerken merdivenleri kullanmaya başlayabiliriz. Kısa süreli de olsa ufak egzersizleri yapanlar ile yapmayanlar arasında bilimsel anlamda ciddi farklılıkların mevcut olduğunu çalışmalar ortaya koymaktadır. Unutmayın, ufak adımlarla başlar büyük yolculuklar.

Bu konuda blog içerisinde çeşitli yazılarım var. Ancak, eğer, sizin de varis, toplardamar hastalıkları ve damar sağlığınız ile ilgili sormak istedikleriniz varsa, bana buradan ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazımı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Prof. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

Cevap Yaz