Sıcak Çarpması ve Kalp

Sıcak Çarpması ve Kalp

Merhaba, havalar ısındı. Özellikle, gündüz saatlerinde tavan yapan sıcaklık, akşam olsa da biraz rahatlasak dedirtiyor bize. Akşam olunca da son günlerde açıkçası pek bir fark olmuyor. Sıcak çarpması ve kalp sağlığına dikkat…

Sıcak havalar ile kalp sağlığı hep bağlantılı olmuştur. Yaz mevsimi, kalp ve damar hastalıkları olanlar için çoğu zaman bir kabus gibi çöker. İşte, bugün yazımın konusu tam olarak bu konu ile ilgili. Sıcak çarpması ve kalp sağlınız.

1- Sıcak çarpması nedir? Sıcak çarpması ve kalp durumu neden önemli?

sıcak çarpması ve kalp

Arulonline / Pixabay

Sıcak çarpması (çoğu zaman güneş çarpması olarak bilinir), özellikle yaz mevsiminde, sıcak ve nemli havaların yoğun olduğu dönemlerde (sadece yaz değil ama) karşımıza çıkan bir durumdur. Nemli bir gün, güneş altında fazla kaldığımızda fark etmeden bizi etkileyebilir. Genellikle, belirtileri grip benzeri olup, kolaylıkla karışabilir.

Sıcak çarpması, başka bir deyişle aslında, vücudunuzun kendisini soğutma mekanizmasında ortaya çıkan sorunlara bağlı olarak gelişen bir durumdur. Özellikle, sıcak havalarda vücudumuz, terleyerek kendisini soğutur. Terleme yolu ile kaybedilen ısı, vücudumuzun soğumasını sağlar. Ancak, eğer özellikle çok sıcak havalarda egzersiz yaparsanız, vücudumuz ile çevre arasında olması beklenen ısı alışverişi istenen düzeyde olamaz, vücudumuz kendi, kendini soğutamaz. Isı, vücut içerisinde adeta hapsolur.

2- Sıcak çarpması belirtileri nelerdir?

Sıcak çarpması, aniden veya zaman içerisinde gelişebilir. Sıcak çarpmasının bulgu ve belirtilerine göz atacak olursak;

  • Nemli deri,
  • Aşırı terleme,
  • Bayılma,
  • Baş dönmesi,
  • Halsizlik,
  • Zayıf ve hızlı nabız (taşikardi),
  • Kan basıncının düşmesi (tansiyon düşmesi),
  • Kas krampları,
  • Bulantı,
  • Baş ağrısı

3- Sıcak çarpması belirtilerine sahip olduğunuzu düşünüyorsunuz, ne yapmalısınız?

Sıcak çarpması belirtilerinin sizde olduğunu düşünüyorsanız yapmanız gerekenler;

  • Hemen yaptığınız aktiviteyi sonlandırın ve dinlenin,
  • Eğer güneşli bir yerde iseniz, gölgeye ve daha serin bir yere geçin,
  • Hemen bol soğuk su içmeye başlayın.

Başlangıç için bu tedavi önerilerini uygularken, diğer yandan mutlaka bir sağlık kurumu veya doktor ile iletişime geçiniz. Eğer, ölçülen vücut ısınız 40 santigrat dereceyi aşıyorsa, mutlaka bir hastanenin acil servisine müracaat edin.

4- Sıcak çarpmasının diğer nedenleri nelerdir?

Sıcak çarpması, sadece sıcak havada yapılan egzersize bağlı olarak oluşmaz. Sıcak çarpmasının diğer nedenleri arasında;

  • Susuzluk (dehidratasyon); vücudumuzun terleme fonksiyonunu engellediği için,
  • Alkol kullanımı; vücut ısı düzenleme sisteminin çalışmasını engellediği için,
  • Aşırı kalın giyinmek; özellikle terleme ve hava alışverişine engel olan giysilerin giyilmesi

5- Sıcak çarpması için risk faktörleri nelerdir, kimlerde daha fazla gözlenir?

Sıcak çarpması, her yaşta karşımıza çıkabilir. Ancak, özellikle bazı risk faktörleri bulunan kişilerde daha yüksek oranda karşımıza çıkar. Bu risk faktörlerine sahip kişilerin özellikle daha dikkatli olması gerekmektedir.

  • Çocuklar ve yaşlılar; yeni doğanlar ve 4 yaşın altındakiler ile 65 yaş üzerindekilerde ısı düzenleme mekanizmasının tam ve fonksiyonel olarak çalışması mümkün değildir. Bu nedenle, bu grup özellikle sıcak çarpması konusunda dikkatli olmalıdır.
  • İlaçlar; özellikle vücut su dengemizi etkileyen ve ısı dengesini kontrol eden ilaçları kullanlarda sıcak çarpması açısından risk altındadırlar. Bu ilaçlar arasında; idrar söktürücüler (diüretikler), beta blokerler, allerji ilaçları (antihistaminikler), sakinleştirici bazı ilaçlar, bazı psikiyatrik ilaçlar (antipsikotikler) bulunmaktadır. Ayrıca, kokain veya amfetamin gibi uyarıcı ilaçlarda sıcak çarpması konusunda duyarlılığı arttırır.
  • Obezite (şişmanlık); aşırı şişmanlarda da vücut ısı mekanizması sağlıklı olarak çalışamaz.
  • Ani ısı değişiklikleri; Eğer sizin sıcak ile aranız iyi değilse, özellikle sıcak havalarda vücudunuzun ısı dengeleme mekanizması tam olarak çalışmıyor demektir. Bu durumda, uyanık olmanız ve sıcak ortamlarda fazla durmamanız gerekir.
  • Yüksek sıcaklık indeksi (hissedilen sıcaklığın yüksek olması); sıcaklık indeksi, hava sıcaklığıyla nemi birleştirerek insanın hissettiği sıcaklığı tespit etmeye yarayan bir ölçüdür. Son zamanlarda, hissedilen sıcaklık olarak sık, sık gündeme gelmektedir. Vücudumuz terleme yoluyla normalde kendini serinleterek iç vücut sıcaklığını kontrol eder. Buharlaşan su, sıvı halden gaza dönüşebilmek için çevreden ısı alırken aynı zamanda da cildimizi soğutur. Ancak, dış ortamda nem oranı yüksekse beklenen buharlaşma hızı azalır. Başka bir deyişle, vücudun soğuması yavaşlar ve vücudumuz, daha fazla ısı tutar.

Sıcak çarpması, yukarıda da bahsettiğim gibi, vücudumuzun ısısının 40 santigrat derecenin üzerine çıktığı durumlarda gözlenir. Sıcak çarpması durumu eğer tedavi edilmezse başta beyin olmak üzere diğer organlarda (böbrek gibi) kalıcı hasarlara neden olur.

Sıcak çarpmasının tanısını koymak açıkçası çok zor değildir. Ancak, bazı durumlarda, sıcak çarpmasının tanısını daha kolay koyabilmek ve oluşabilecek hasar durumunu anlayabilmek için bazı testler yapılabilinir. Bunlar;

  • Kan tahlili; serum sodyum ve potasyum seviyeleri ölçülür,
  • İdrar tahlili; özellikle susuzluk (dehidratasyon) durumunda böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi için,
  • Kas fonksiyon testleri; rabdomiyoliz adı verilen ciddi kas zedelenmesi durumunun değerlendirilmesi için

6- Sıcak havalarda, sıcak çarpmasından nasıl korunabilirim, ne tür önlemler almalıyım?

Sıcak çarpması açısından özellikle risk grubu içerisinde iseniz, yazın size bazı önerilerim olacak. Bunlar;

  • Rahat, hafif ve açık renkli giysiler giyin; aşırı derecede dar, koyu renkli giysiler vücuttan ısının kaybedilmesini (terlemeyi engellediği için) engeller,
  • Güneş yanmasından sakının; güneşli bir havada dışarı çıkacaksanız güneş ışıklarının doğrudan etkisinden korunmak için geniş bir şapka kullanın. Rahat ve bol giysiler giyin. Yüksek korumalı güneş kremi kullanın.
  • Serin yerleri tercih edin; sıcak havalarda serin köşeleri, klimalı ortamları tercih edin. Bunu uzun süre sağlama imkanınız yoksa da, kısa sürede olsa serin yerlerde bulununuz. Tek başına vantilatör bu amaçla yeterli değildir (bakınız hissedilen sıcaklığın yüksek olması).
  • Yeteri kadar sıvı tüketmeye özen gösterin; sıcak havalarda yeteri kadar sıvı almak, vücudumuzun terlemesine imkan verir. Bu sayede, dış ortam ile ısı alışverişi yapılır.
  • Kullandığınız ilaçlara dikkat edin; özellikle idrar söktürücü ve beta blokerlere (kalp ilaçları arasında yer alır) dikkat edin. Bu ilaçlar, terleme fonksiyonlarını da etkilediği için sıcak çarpmasına yatkınlığınızı arttırır.

Bir yazımın daha sonuna geldim. Sıcak çarpması ve kalp oldukça ciddi bir sorun aslında. Özellikle, kalp rahatsızlığı bulunanların sıcak hava ve ortamlarda daha dikkatli olması gerekir. Bu konu ile ilgili veya başka konular ile ilgili olarak, bana buradan kolaylıkla ulaşabilir ve yanıtını merakla beklediğiniz soruyu sorabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazımı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Doç. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

p.s: Kapak görseli, www.freeimages.com adresinden alınmıştır.

 

 

Cevap Yaz