Şişmanlık ve Varis: Bilmeniz Gereken 10 Şey

Şişmanlık ve Varis

Merhaba, şişmanlık ve varis arasında var olan bazı gerçeklerden bahsetmek istiyorum. Şişmanlık diğer adıyla obezite, sadece kalp sağlığı açısından bir sorun olarak karşımıza çıkmıyor, aynı zamanda da özellikle toplardamar kan akış fizyolojisini de etkileyerek, venöz yetmezlik ve varis’e neden oluyor.

Şişmanlık ve varis arasındaki ilişki ile ilgili olarak, uzun zamandır bir yazı yazmak fikrim vardı. Ancak, her seferinde araya giren daha önemli konular nedeniyle bu yazıyı kaleme alamamıştım. İşte, şimdi karşınızdayım.

Dünya da, 2 milyar insan şişman veya aşırı şişman, üzülerek belirteyim ki, bunların %30’unda varis gelişecek

Evet, sayı gerçekten ürkütücü. İlginç bir taraf, şişman olan insanların büyük çoğunluğu da Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde bulunmaktadır. Ülke geneline baktığımızda ise, bu konuda en şansız ülke Amerika Birleşik Devletleri olup, tüm nüfusun %13’ü şişman (obez) olarak belirtilmiş.

Şişmanlık (obezite) ve varis ile ilgili olarak bilmeniz gereken 10 şey’e gelecek olursak;

1- Şişman kişilerde, varis daha sık gözlenir

Şişman (obez) kişilerde, varisin daha sık gözlendiği geçmiş yıllarda yapılan epidemiyolojik çalışmalar ile ortaya konulmuştur. Bu konu ile ilgili bir bilimsel çalışmanın özetini vermek istiyorum. Eğer, ilgilenirseniz araştırmanın bağlantısı burada. Şişmanlık, vücut kitle indeksini arttırarak aslında, bacak toplardamarlarına binen dolaşım yükünü daha da arttırmaktadır. Buna bağlı olarak, varis için risk faktörleri arasında şişmanlık (obezite) en üst seviyelerde yer almaktadır.

2- Şişman kişilerde, varis tanısı koymak daha zordur

Şişman (obez) hastalarda varis tanısı koymak, normal vücut ağırlığı olanlara göre daha zordur. Bunun en önemli nedeni; görsel olarak yüzeysel toplardamarların belirgin hale gelmeleri daha fazla zaman almaktadır. Bu nedenle, bu hastalar klinik olarak yakınmaları olana dek beklemektedirler.

Şişman (obez) hastalarda karşılaştığımız bir diğer sorun ise; venöz yetmezlik ve varis (varis nedir?) tanısında kullanılan ve altın standart olan venöz doppler ultrasonografi (venöz dupleks, renkli doppler ultrasonografi) muayenesinin zorluğudur. Buna bağlı olarak çoğu zaman, muayene sırasında tanı konulamamakta veya yöntem yetersiz kalitede yapılabilmektedir.

3- Şişman kişilerde, bacaklarda gözlenen her şişme venöz yetmezlik veya varis olarak algılanmamalıdır

Şişmanlık (obezite), venöz yetmezlik ve varis için en önemli risk faktörlerinden olsa da; bu hastalarda bacaklarda karşımıza çıkan her şişme veya ödem durumu; venöz yetmezlik veya varis olarak değerlendirilmemelidir. Şişman (obez) hastalarda venöz yetmezlik ve varis dışında bacaklarda şişme yapan en önemli sorun lenfödem olup; venöz yetmezlik ve varis ile çok kolay karıştırılır. Şişman hastalarda, bozulmuş olan lenfatik akım; bacaklarda özellikle diz altında, ayak bileği çevresinde ve ayak bileği ön yüzde belirgin ödeme (şişme) neden olur. Bu durum venöz yetmezlik ve varise bağlı olan ödem ile karıştırılmamalıdır. Venöz yetmezlik ve varise bağlı olarak ortaya çıkan ödem; genellikle ayakların yukarı kaldırılması ile etkili bir şekilde ortadan kalkarken; lenfödem durumunda bu biraz daha zor olmaktadır. Lenfödem ile ilgili olarak, blog içerisinde farklı yazılarım mevcut olup, okumak isterseniz buradan ulaşabilirsiniz.

şişmanlık ve varis

Varis nedeni olarak şişmanlık

4- Şişman (obez) kişilerde, varise bağlı olarak ortaya çıkan varis yaraları (venöz ülser) daha yüksek oranda gözlenmektedir

Varis yaraları (venöz ülser), venöz yetmezlik ve varisin istenmeyen sonuçlarından birisidir. Hastalığın ileri döneminde, tedavinin yapılmadığı veya yarım kaldığı hastalarda karşımıza çıkmaktadır. Ancak, özellikle şişman (obez) hastalarda, varis yaraları (venöz ülser) daha sık olarak ve erken dönemde karşımıza çıkmaktadır. Genel bir kural olarak bu yaralar, ayak bileği iç tarafında olup tipik bir görünüme sahiptirler. Bu konu ile ilgili olarak yapılmış bir bilimsel çalışmanın sonuçlarını okumak isterseniz, buradan ulaşabilirsiniz. Ayrıca, blog içerisinde venöz ülser konusunda yazmış olduğum yazıyı da okumak isterseniz, buradan ulaşabilirsiniz.

5- Şişman (obez) hastaların, varis çorapları ile tedavisi daha güçtür

Varis çorapları veya diğer adıyla tıbbi (terapötik) kompresyon çorapları aslında birer tıbbi cihaz (gözlük, protez v.b.) gibi değerlendirilmelidir. Kullanım amaçları, mevcut durumu düzeltip, kan dolaşım fizyolojisini normale çevirmektir. Ancak, bu tedavi için verilen çorapların ölçüsü dikkatle alınmalı, tasarımı kişiye özel olmalıdır. Basınç değerleri mevcut olan hastalığın derecesine uygun olarak, doktorunuz tarafından verilmelidir. Bu nedenle, kompresyon çorapları diğer adıyla varis çorapları diğer çoraplardan tamamen farklılık göstermektedir. Her ne kadar özel olarak, yüksek teknoloji ile tasarlanıp üretilmiş olsalar da; kolaylıkla tutundukları yerlerden aşağıya kayabilmektedirler. Bu durum özellikle, şişman (obez) hastalarda çok daha kolay olmaktadır. Bu nedenle de, varis çoraplarının tıbbi olarak kullanımı şişman (obez) hastalarda daha zor olmaktadır. Varis çoraplarına (kompresyon çoraplarına) hasta uyumu, diğer hasta gruplarına göre daha düşüktür. Bu nedenle, varis çorapları ile tedavi konusu şişman (obez) hastalarda diğer hastalara göre daha zordur.

6- Şişmanlık (obezite), ile derin ven trombozu arasında bağlantı mevcut mudur?

Şişmanlık, vücudumuz da ciddi sorunlara neden olan bir durumdur. Farklı sistem ve organları etkiler. Toplardamar bu sistemlerden sadece birisidir. Venöz yetmezlik ve varis dışında; toplardamarlar da aynı zamanda derin ven trombozu (DVT ne demek?) veya diğer adıyla toplardamar pıhtılaşmasının gelişimi açısından önemli bir risk faktörüdür. Şişmanlık ile ortaya çıkan, hareketsizliğin bu noktada etkili olduğu düşünülmektedir.

7- Şişmanlık ve varis: tedavisi mümkün mü?

Venöz yetmezlik veya varis, sıklıkla orta ileri yaş döneminde belirti ve bulgularını verir. Şişman hastalar içinde geçerli olan bu durumun tedavisi, günümüzde uygulanan minimal invaziv endovenöz ablasyon yöntemleri ile bir çeşit ameliyatsız olarak yapılabilmektedir. Günübirlik tedavi protokolü ile hastalar aynı gün hastaneden ayrılabilmekte ve günlük aktivitelerine kaldıkları yerden devam etmektedirler. Şişmanlık, varis tedavisi için bir engel olarak değerlendirilmemelidir.

8- Şişmanlıkta (obezite) varis gelişiminde, baldır – kas pompası yetersizliği önemli bir faktördür

Baldır – kas pompası yetmezliği, venöz yetmezlik ve varis gelişiminde önemli bir faktördür. Şişmanlık, durumunda bu pompanın fonksiyonlarında ortaya çıkan bozulma; varis gelişimini tetikler.

9- Şişmanlıkta varis için açık ameliyat risklidir

Şişmanlık durumunda, varis için klasik açık ameliyat teknikleri, kasık bölgesinde yapılacak kesi ve buna bağlı olarak gelişebilecek enfeksiyon sorunu açısından risklidir. Bu nedenle, şişman hastalarda minimal invaziv endovenöz ablasyon teknikleri önerilmektedir.

10- Şişmanlık ve varis hastaları, yüzeysel damar iltihabı, staz dermatiti, varis yarası açısından yüksek risk altındadırlar

Varis, şişmanlıkta ciddi bir sorundur. Hareketsizliğin getirdiği sorunlara bağlı olarak hastalık hızlı bir şekilde daha da kötüye gider. Yüzeysel toplardamar iltihabı (tromboflebit), ayak bileği seviyesinde kaşıntılı egzema (staz dermatiti) ve varis yaraları daha erken bir dönemde gözlenir. Bu bulgular ortaya çıktıktan sonra genellikle klinik bozulma çok hızlı bir şekilde olur.

Son yıllarda artan oranda karşımıza çıkan şişman varis hastalarım nedeniyle bu konuyu yazıp özetlemek istedim. Umarım, sizlere aydınlatıcı bilgi verebilmişimdir. Şişmanlık ve varis, ile ilgili olarak sormak istedikleriniz vardır. Bana sorularınız için bana buradan ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazımı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Prof. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

p.s.: Şişmanlık ve varis yazısı kapak görseli, Wikipedia’dan alınmıştır. (The sculpture Bronskvinnorna (The women of bronze) outside of the art museum (Konsthallen), Växjö, Sweden. The sculpture is a work by Marianne Lindberg De Geer). Yazı içeriği ise Pixabay’dan alınmıştır.

Cevap Yaz