Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı?

Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı?

Merhaba. Sık sorulan bir soruya; Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı? yanıt (hemde bilimsel) bulduğum bir çalışmayı sizlerle paylaşmak istiyorum.

Bu yazıdan önce, varis ile ilgili bilgilerinizi biraz olsun güncellemek için bu yazımı (varis nedir?) da okumanızı öneririm.

Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı? Varis ile Aralarında Nasıl Bir Bağlantı Var?

Dediğim gibi, bugün, bu konu üzerine size görüşlerimi ve bu konuda yapılmış bilimsel bir çalışmanın sonucundan bahsetmek istiyorum.

Kadın hastalarım hemen her muayeneleri sırasında; yüksek topuklu ayakkabıların kendilerini nasıl uzun ve güzel gösterdiğini, bacaklarının uzun topuklu ayakkabılarla nasıl daha güzel göründüklerini söylerler. Arkasından bu ön girişten sonra ise, asıl soru gelir;

yüksek topuklu ayakkabı giymem, varise neden olur mu, şurada bulunan kılcal damarlar önceden yoktu, son zamanlarda işim gereği daha fazla topuklu ayakkabı giydim, bir ilgisi olabilir mi?

Varis, gelişmiş toplumlarda oldukça fazla oranda gözlediğimiz bir durum olup, bu toplumlarda kalp ve damar hastalıklarının toplamından daha fazla görülmektedir. Çoğu zaman, teşhis veya tedavi edilememektedir. Sadece hastaların kendileri değil, aynı zamanda takip eden hekimlerde bu durumun farkına varamamaktadırlar. Bunun en önemli sebebi, bacaklarda ortaya çıkan ağırlaşma, ödem, yorgunluk hissi, kasılma, kramp, yanma hissi belirtilerinin farklı diğer hastalıklarda da gözlenmesindendir.

Varis ve toplardamar hastalıklarının, zaman içerisinde kötüleşmesinden dolayı; sağlıklı yaşam prensiplerini benimsemek oldukça önemli bir hal almaktadır.

Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı? Varis ve Yüksek Topuklu Ayakkabı Giyilmesi

Yüksek topuklu ayakkabı giymek ile varis arasındaki ilişki, bu hastalıkla uğraşan fleboloji adı verilen bilim dalının araştırma kapsamına bile girmiş durumdadır. Brezilya’da yapılan bir çalışmanın sonuçları ile birlikte bu konuyu biraz irdelemek istiyorum. Çalışmayı ile ilgilenirseniz, buradan özetini okuyabilirsiniz.

topuklu ayakkabı varis yapar mı

Espressolia / Pixabay

Yüksek topuklu ayakkabı giymek ile varis gelişimi arasındaki ilişkiyi anlamak için, toplardamar kan akımı konusunu anlamak gerekir. Toplardamar veya diğer adıyla venöz sistem, aslında basit bir ifade ile borular, pompalar ve kapakçıklar dan oluşan sistemdir. Toplardamarlar (venler), kanı taşıyan borulardır. Yürümekle, baldır kasları kasılıp – gevşiyerek adeta bir pompa etkisi göstererek kanı toplardamar içerisinde kalbe doğru pompalar. Hastalarıma daha kolay anlamalarını sağlamak için baldır – kas pompasını çoğu zaman ahşap teknelerdeki (kaldıysa, benim çocukluğumda çok idi) sintine pompası’na benzetirim. Ahşap tekneler, özelliklerinden dolayı, zamanla su almaya başlar (düzenli kalafat yapmak gerek) ve bu suyun belli aralıklarla tahliye edilmesi gerekir. İşte, sintine pompaları da bu işin en basit ve en ucuz çözümüdür. Artık eskiden elle çalışan bu pompaların, elektrikli otomatik çalışanları mevcut. Neyse, konumuza dönecek olursak, bacaklardaki baldır – kas pompası, adeta bir sintine pompası gibi çalışarak gün boyunca, her aktivite ile  beraber toplardamarlar içerisinde kan akımının devamlılığını sağlar.

Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı? Toplardamar İçi Koruyucu Mekanizma Var Mı?

Bacak baldır – kas pompasına eşlik eden, koruyucu bir mekanizma daha vardır; toplardamarlar içerisinde bulunan kapakçıklar. Toplardamar içerisinde bulunan kanın, yer çekiminin etkisi ile geri kaçmasını engelleyen bir mekanizmadır bu aslında. Normal yürüme sırasında, baldır kasları, kasılıp gevşeyerek baldır – kas pompasını devamlı aktif halde tutarlar. Ancak, dinlenme sırasında veya otururken baldır kaslarının aktif olarak kasılamadığı buna benzer durumlarda, toplardamar içerisinde kan, ayak tabanına doğru geri akmaya, göllenmeye çalışır. Çünkü, baldır kasları tamamen gevşemiş durumda olup, etraflarını sardıkları toplardamarlar üzerine basınç uygulama etkileri mevcut değildir.

topuklu ayakkabı varis yapar mı

Resim kaynağı bağlantısı

Gelelim, şu ana dek hep aklınızda olan yüksek topuklular ile bu anlattıklarınızın ne ilgisi var sorusunun yanıtına. Yüksek topuklu ayakkabı giymek, çok basit bir ifade ile insanların doğal yürüme hareket özelliklerini değiştirmekte, vücut ağırlığını ayağın ön kısmına ve parmaklara yöneltmekte, baldır kaslarının devamlı kasılı kalmasına neden olmaktadır. Devamlı kasılı kalan baldır kasları (ve aktive olamayan baldır – kas pompası) sayesinde, kaslar tarafından adeta sarmalanmış olan toplardamarlar ise tekrar kan ile dolmaya fırsat bulamamaktadırlar. Bu durum, toplardamar içerisinde dinamik olması beklenen kan akımının tamamen statik hal alması ile sonuçlanmaktadır.

Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı? Bilimsel Çalışma ve Sonuçları

İşte size yazımın başında bahsettiğim ve bağlantısını da paylaştığım çalışma bu konuyu araştıran bir ilk olarak önemli bir çalışma aslında. Çalışma, bahsettiğim gibi Brezilya’da, 2012 yılında, yüksek topuklu ayakkabı kullanımının, toplardamar kan akımı üzerine olan etkilerini araştırmak için 30 adet, daha önceden yakınması olmayan kadınlar üzerinde yapılmış. Yukarıda gözlendiği gibi, 3 farklı tipte yüksek topuklu ayakkabı kullanılmış. Air Plethysmography adı verilen cihaz yardımıyla kadın deneklerde, 4 farklı pozisyonda (yalın ayak, 3.5 cm orta topuk, 7 cm stiletto yüksek topuk ve 7 cm platform yüksek topuk) daha önceden belirlenmiş ve standardize edilmiş farklı pozisyonlarda ölçüm yapılmış. Çalışmanın sonucunda ortaya çıkan, yüksek topuklu giyinmenin baldır – kas pompasının doğal fonksiyonlarını bozduğunu, toplardamarlar içerisinde kanın göllenmesine ve toplardamar kan basıncını arttırdığı fikrini destekler nitelikte olmasıdır.

Genel bir özetleme yapacak olursam; yüksek topuklu ayakkabı giyilmesi ile varis gelişimi arasında doğrudan bir bağlantı mevcut değildir. Varis, farklı birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalıktır. Blog içerisinde bu konuda yazılmış farklı yazılarımı bulabilirsiniz. Genetik eğilim, diğer birçok hastalık için de geçerli olan, kanımca en önemli varis oluşum faktörüdür.

Topuklu Ayakkabı Varis Yapar Mı? Topuklu Ayakkabı Giyenler İçin Önerilerim

Bu yazının sonunda, eğer yüksek topuklu ayakkabı giymeyi seviyorsanız (hangi kadın sevmez ki?), size son olarak yardımcı olabileceğini düşündüğüm bazı önerilerim olacak;

  • Yüksek topuklu ayakkabıları giymeyi özel durumlara saklayın, gün içerisinde daha rahat ayakkabılar ile dolaşın. Küçük bir kağıt torba içerisinde özel durum için giymeyi planladığınız yüksek topuklu ayakkabıyı taşıyın, arada gerekli değişimi hemen yaparsınız,
  • Her zaman en yüksek topuklu ayakkabıyı seçip almayın, buna dikkat edin,
  • Eğer imkanınız varsa, yüksek topuklu ayakkabı ile varis çorabı giyin. Öyle hemen bozulmayın, teknoloji ilerledi, çok güzel renklerde incecik varis çorapları mevcut. Ayrıca bu konuda site içerisinde güzel bir yazım da mevcut. Arama fonksiyonu ile kolaylıkla ulaşabilirsiniz.
  • Otururken, dinlenirken bacak ve baldır – kas pompasını aktive etmek için, ayak parmak uçları üzerinde yaklaşık 10 – 15 kez inip – kalkın. Bunu düzenli olarak yapmaya çalışın.

Evet, tahmin ettiğimden biraz uzun bir yazı oldu. Burada artık sonlandırıyorum. Eğer, sizin de varis, ve damar sağlığınız ile ilgili sormak istedikleriniz varsa, bana buradan ulaşabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazımı okuyunuz.

Sağlıkla kalın…

Prof. Dr. Mehmet Ümit Ergenoğlu

Cevap Yaz